Conwy – kościół św Marii i Wszystkich Świętych

Historia

   Kościół św. Marii i Wszystkich Świętych w Conwy został wzniesiony jako świątynia opactwa Aberconwy, fundacji cysterskiej z lat 1186-1197, powstałej z inicjatywy Rhodri ab Owaina Gwynedd, lorda Arfon. Był on mężem córki księcia Lorda Rhysa, fundatora opactwa Strata Florida, z którego właśnie przybyli do Aberconwy mnisi.
   W XII i XIII wieku kościół opacki stał się miejscem pochówku wielu książąt Gwynedd, w tym Gruffydda ap Cynan, Llewelyna ap Maelgwyn, Llywelyna Wielkiego (Llywelyn ab Iorwerth) i jego synów.
Świątynią parafialną został dopiero po angielskim podboju w 1283 roku, kiedy to  opactwo zostało przeniesione do Maenan, 12 km na południe. Przeniesienie wykonano z rozkazu króla Edwarda I, prawdopodobnie właśnie z powodu bliskich związków mnichów z walijską dynastią.  Nie było dla nich miejsca w nowym mieście Conwy, symbolu angielskiej dominacji nad Walijczykami.
   W XIV wieku w związku z rozwojem miasta kościół znacznie rozbudowano, a kolejne przekształcenia miały miejsce również pod konic XV i w XVI wieku.
Jak w większości walijskich i angielskich kościołów, gruntowną renowację świątyni przeprowadzono w XIX stuleciu.

Architektura

   Kościół w XIV wieku składał się z korpusu nawowego, krótszego prezbiterium o tej samej szerokości co nawa główna, zakończonego prostą, wzmocnioną przyporami ścianą od wschodu, zakrystii (lub kaplicy) po stronie północnej i czworobocznej, masywnej wieży usytuowanej na zachodnim krańcu świątyni. Otrzymała ona taką samą szerokość jak nawa główna kościoła, najpewniej dlatego, iż przy jej wznoszeniu wykorzystano dolne partie muru starszego korpusu kościoła klasztornego, przeprute ostrołucznym, uskokowym portalem wejściowym i triadą wąskich lancetowatych okien powyżej. W XIV wieku dobudowano także południowe ramię transeptu na wysokości ostatniego wschodniego przęsła nawy oraz być może północną i południową kruchtę.
   Nawa główna posiadała długość czterech przęseł. Od północy i południa otwarta była trzema arkadami na krótsze o jedno przęsło i niższe nawy boczne, przy czym południowa została dostawiona w połowie XIV wieku, a datowanie północnej jest niepewne. Podobnie niepewne jest datowanie pomieszczenia na północ od wieży, wykorzystującego od zachodu jeszcze mur kościoła klasztornego z XIII wieku. Pomieszczenie to służyło jako karnel (kostnica).
   W XV wieku ukończono ostatecznie wieżę, zwieńczoną ozdobnym krenelażem i zaopatrzoną w występ po stronie południowo – zachodniej, mieszczący spiralną klatkę schodową. Zainstalowano wówczas także wewnątrz świątyni piękne, zachowane do dziś lektorium, oddzielające przeznaczoną dla wiernych nawę od części prezbiterialnej, dostępnej tylko dla kapłanów. W XVI stuleciu podwyższono dachy naw bocznych.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Burton J., Stöber K., Abbeys and Priories of Medieval Wales, Chippenham 2015.
Salter M., Abbeys, priories and cathedrals od Wales, Wolverhampton 2012.
Salter M., The old parish churches of North Wales, Wolverhampton 1993.

Wooding J., Yates N., A Guide to the churches and chapels of Wales, Cardiff 2011.
Strona internetowa coflein.gov.uk, St Mary and All Saints church Conwy, Formarly Aberconwy Abbey.