Cilgerran – zamek

Historia

     Pierwotny niewielki, drewniany zamek został zbudowany przez Geralda z Windsor około 1110-1115. Pierwsza pewna wzmianka o częściowo już murowanej warowni pochodzi z czasów jej zdobycia przez Walijczyków pod wodzą Rhysa ap Gruffydda w 1165 roku. Normanowie odbili Cilgerran dopiero w 1204 roku, kiedy to William Marshal, pierwszy earl Pembroke wypędził syna Rhysa, Maelgwna ap Rhysa. Marshal postanowił dokonać napraw, ale okazały się one nieskuteczne, ponieważ zamek został ponownie zdobyty po całodniowej bitwie w 1215 roku przez Llywelyna Wielkiego. Dopiero najstarszy syn Marshala, również William ostatecznie odzyskał zamek, przybywając z dużymi siłami z Irlandii w 1223 roku. W celu ustrzeżenia się przed kolejnymi walijskimi najazdami William rozpoczął gruntowną przebudowę i rozbudowę zamku. Cilgerran nie został już nigdy potem zajęty przez Walijczyków , chociaż w 1258 roku, gdy w pobliżu zostały pokonane siły angielskie, zamek musiał odeprzeć książąt Deheubarth.
     Po śmierci Anzelma Marshala, szóstego earla Pembroke, zamek przeszedł w 1245 roku w ręce rodziny de Cantilupe. Ponowna zmiana nastąpiła w 1272 roku, po wygaśnięciu rodu Cantilupe, warownię otrzymał ród Hastings. Pod koniec XIV wieku, zamek raz jeszcze powrócił w ręce Korony angielskiej. Od tamtego czasu zaczął popadać w ruinę, ostatnie historyczne przekazy o nim, pozostawiły informację o uszkodzeniu warowni podczas walijskiego buntu Owaina Glyndŵra na początku XV wieku. Prawdopodobnie wówczas został ostatecznie opuszczony.

Architektura

     Zamek wzniesiono na skalistym cyplu nad rzeką Teifi, północną i wschodnią stroną bezpośrednio przy klifie. Nie wiadomo jak dokładnie wyglądała pierwsza drewniana budowla z XII wieku. Najwcześniejsze murowane fragmenty miały zapewne formę muru tarczowego. Zamek, którego ruiny widoczne są do dziś, zaczął być budowany na początku XIII wieku. Od strony klifów był słabiej ufortyfikowany, główne obwarowania zwrócone były w kierunku południowym. Składały się one z dwóch linii obrony, uformowanych w zamek górny i przedzamcze.
      Pierwszą wzniesiono cylindryczną wieżę wschodnią na początku XIII wieku. Po śmierci Williama Marshala młodszego, jeden z jego braci wzniósł potężną drugą, również cylindryczną wieżę oraz czworoboczną wieżę bramną. Miała ona dwa piętra, most zwodzony i dwie brony. Dochodził do niej mur obronny i flankowana była okrągłą wieżą zachodnią. Na pierwszym piętrze prawdopodobnie umieszczono kaplicę, ponieważ znajdowała się tam piscina lub misa do mycia naczyń używanych podczas mszy. Brona musiałby być wtedy podnoszona do wnętrza kaplicy, ale znane są inne takie przykłady np. w zamku Caernarfon, czy w Wieży Martena zamku Chepstow.
    
Dwie wielkie wieże cylindryczne miały trzy kondygnacje ponad piwnicą. Ponieważ wschodnia została zbudowana jako pierwsza, pełniła początkowo funkcje donżonu, choć nietypowe było wejście do niej z poziomu gruntu. Komunikację wewnętrzną zapewniała spiralna klatka schodowa, a na najwyższej komnacie zainstalowano kominek. Od strony południowej wieża posiadała jedynie otwory strzelcze, od strony dziedzińca umieszczono już większe okna doświetlające wnętrze. Obok wieży umieszczono małe drzwi chronione broną, które prowadziły do suchej fosy i dalej do bocznej furty w zewnętrznym murze. Zachodnia wieża pierwotnie posiadała jedynie wejście z poziomu pierwszego piętra. Na pierwszym i drugim piętrze znajdowały się kominki oraz okna od strony wewnętrznej; okno było również na trzecim piętrze, ale komnata ta nie miała kominka.
    Zabudowa wewnętrzna dziedzińca skupiła się przy kurtynie północno – zachodniej i północno – wschodniej. Po przejściu bramy na lewo znajdowało się miejsce gdzie wyrabiano zaprawę do budowy, a dalej znajdował się budynek kuchni. Północny narożnik zamku zajmowała wieloboczna wieża z XIV wieku.
    Rozciągające się na południu przedzamcze oddzielone było od zamku górnego suchą fosą. Jego obwarowania składały się z muru obronnego w którym po południowej stronie umieszczono dwie niewielkie wieże bramne. Na niektórych rekonstrukcjach wschodnia ukazywana jest jako zwykły wykusz. Dodatkową zabudowę przedzamcza stanowiło parę budynków, zapewne o przeznaczeniu gospodarczym.

Stan obecny

    Zamek przetrwał do dzisiaj w formie trwałej ruiny, a jego najlepiej zachowanymi elementami są dwie wielkie cylindryczne wieże z XIII wieku, stykające się z nimi fragmenty muru obronnego i wewnętrzny fragment głównej wieży bramnej. Z pozostałych elementów zamku zachowały się głównie partie fundamentowe, dochodzące w najwyższych fragmentach do paru metrów, np. południowa ściana wieży północnej. Zamek jest pod opieką agendy rządowej Cadw i udostępniony za darmo do zwiedzania.

jeśli zwiedziłeś  powyższy zabytek, oceń:
[rate]

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego