Historia
Kościół św. Cadoca w Cheriton został zbudowany pod koniec XIII lub na początku XIV wieku, w celu zastąpienia świątyni w Landimore, porzuconej z powodu podniesienia linii brzegowej morza. Pierwsza informacja źródłowa o nim pojawiła się w 1472 roku. W średniowieczu pozostawał pod patronatem zakonu joannitów, aż do czasu reformacji, kiedy to zarząd nad nim przejęli przedstawiciele walijskiego wyznania reformowanego. W XIX stuleciu kościół został dwukrotnie odnowiony, lecz przy okazji przekształcono południową kruchtę i dobudowano w latach 1874-1875 od północy zakrystię.
Architektura
Kościół św. Cadoca w średniowieczu składał się z obszernej, prostokątnej w planie nawy, do której nietypowo od strony wschodniej dobudowano masywną wieżę, a dalej czworoboczne prezbiterium, tej samej szerokości co wieża, a nieco węższe od nawy. Przy południowym wejściu do nawy przystawiono kruchtę. Główne części kościoła, nawę i prezbiterium, przykryto dachami dwuspadowymi, podobnie zwieńczono także przedsionek. Całość posiadała więc bardzo rozbudowany układ przestrzenny, jak na wiejski kościół parafialny południowej części Walii.
Wejście do kościoła utworzono od zachodu i południa. Południowe stanowił portal o bogato profilowanej ostrołucznej archiwolcie, osadzonej na kolumienkach z kapitelami ozdobionymi motywami roślinnymi. Zewnętrzna część archiwolty umieszczona została na wspornikach rzeźbionych na kształt ludzkich głów. Oświetlenie nawy i prezbiterium zapewniały niewielkie wczesnogotyckie okna, prawdopodobnie lancetowate, zwieńczone trójliśćmi. We wschodniej ścianie prezbiterium, przez którą oświetlano główny ołtarz, umieszczono obok siebie dwa takie otwory.
Czworoboczna wieża uzyskała masywne mury, nie wymagające podparcia przyporami. Zwieńczona została wydatnym przedpiersiem z krenelażem, osadzonymi na wysuniętych z lica ścian wspornikach, oraz poddaszem przykrytym dachem namiotowym. Niewykluczone, że pełniła funkcje obronne, w związku z częstymi najazdami piratów na wybrzeża Gower. Funkcji tej służyłyby szczelinowe otwory, umieszczone nawet na górnych kondygnacjach, zwyczajowo przeznaczanych na dzwony, a więc potrzebujących większych otworów.
Stan obecny
Kościół w Cheriton jest najbardziej wyszukanym i okazałym średniowiecznym kościołem na półwyspie Gower, a także powszechnie uznawanym za jedną z najpiękniejszych świątyń, która dodatkowo uniknęła znaczących przekształceń w XIX wieku. Niestety jedyne nieprzekształcone okno to biforium zwieńczone trójliśćmi we wschodniej ścianie prezbiterium oraz szczeliny na piętrach wieży. Pozostałe okna zostały odnowione w XIX stuleciu. Zmodernizowana została także kruchta, a od północy dobudowano nowożytną zakrystię. Najcenniejszym detalem architektonicznym pozostaje południowy portal wejściowy do nawy. Warto również zwrócić uwagę na arkady podwieżowe i szczelinowe otwory w surowej wieży.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Gregor G., Toft L., The churches and chapels of Gower, Swansea 2007.
Harrison P., Castles of God. Fortified Religious Buildings of the World, Bury St Edmunds 2004.
Newman J., The buildings of Wales, Glamorgan, London 1995.
Salter M., The old parish churches of Gwent, Glamorgan & Gower, Malvern 2002.
Wooding J., Yates N., A Guide to the churches and chapels of Wales, Cardiff 2011.