Carew – zamek

Historia

   Zamek został wzniesiony na miejscu uznawanym za strategicznie ważne już od epoki żelaza, gdyż jak wykazały badania, najwcześniejsze ślady obwarowań pochodzą z tamtego okresu. Najstarsze fortyfikacje średniowieczne zostały zbudowane przez Geralda de Windsor około 1100 roku. Ożenił się on około 1095 roku z Nest, księżniczką Deheubarth, która wniosła Carew jako część posagu. Gerald postanowił właśnie na tych ziemiach wznieść nowy zamek typu normańskiego. W kolejnych wiekach był on rozbudowywany przez potomków Geralda: Williama w połowie XII wieku, a zwłaszcza Mikołaja w drugiej połowie XIII stulecia, którzy zaczęli się tytułować de Carew.
   W XIV wieku zamek omijały zawieruchy wojenne, lecz ród stopniowo podupadał. Ostatecznie w 1480 roku Edmund Carew odprzedał warownię Rhys ap Thomasowi, jednemu z czołowych zwolenników dynastii Tudorów i króla Henryka VII. Nowy właściciel podjął się przebudowy, przekształcającej średniowieczny zamek w luksusową rezydencję. W 1531 roku wnuk Rhysa, Rhys ap Gruffudd, popadł w niełaskę i został stracony przez króla Henryka VIII za zdradę. W ten sposób zamek wrócił do Korony, a następnie w 1558 roku został przejęty przez Sir Johna Perrota, zastępcę króla w Irlandii (Lord Deputy of Ireland), który przeprowadził ostatnią istotną modyfikację zamku. By powiększyć swą siedzibę wzniósł on całe renesansowe, północne skrzydło zamku. Perrot zmarł w 1592 roku przed zakończeniem prac, po tym jak został uwięziony na zamku Tower w Londynie pod zarzutem zdrady. Po raz kolejny zamek wrócił do Korony, a następnie został odkupiony przez rodzinę de Carew w 1607 roku.
   W czasie wojny domowej z XVII wieku zamek był fortyfikowany przez rojalistów. Po trzykrotnym przejściu z rąk do rąk i częściowym zniszczeniu muru południowego, po zakończeniu działań wojennych, został zwrócony właścicielom. Rodzina Carew zamieszkiwała we wschodnim skrzydle do 1686 roku. Później zamek został opuszczony i popadł w ruinę. Prace naprawcze zaczęto przeprowadzać dopiero od 1984 roku.

Architektura

   Zamek z początku XII wieku posiadał formę wieży – donżonu, później wbudowanej w rozrośnięte założenie zamkowe. Nie wiadomo czy już od początku miała formę murowaną, czy poprzedzona była budowlą drewnianą. Z pewnością drewniane były obwarowania wokół wieży. W połowie XII wieku powstał kamienny mur obronny na planie czworoboku w który od strony wschodniej włączono wieżę oraz wzniesiono budynek wielkiej sali (Great Hall) umieszczony wewnątrz obwodu po stronie zachodniej.
  
W drugiej połowie XIII wieku Mikołaj z Carew dokonał wielkiej rozbudowy w trakcie której powstał wschodni budynek tzw. mniejszej sali (Lesser Hall), dwie narożne wieże po stronie zachodniej, wieża południowo – wschodnia oraz północno – wschodnia wielokątna wieża z kaplicą zamkową. Ta ostatnia posiadała sklepienie krzyżowo – żebrowe, piscinę w ścianie i pomieszczenie ponad kaplicą. Wieże zachodnie wyposażono w charakterystyczne wydatne ostrogi. Wielka Sala zajmowała całą długość zachodniego budynku na poziomie pierwszego piętra, ponad sklepionymi pomieszczeniami magazynowymi na parterze. W sali znajdowała się galeria dla minstreli na południu, trzy większe okna wychodzące na zachodnią stronę i dwa kominki. Wjazd na wewnętrzny dziedziniec prowadził przez bramę umieszczoną na południe od pierwotnej wieży z XII wieku. Nie była to konstrukcja zbyt wyszukana, wyposażona jedynie we wrota, bronę i pięć mordowni. Także przedzamcze znajdujące się po wschodniej stronie zamku, zostało ufortyfikowane kamiennym murem z wieżą bramną.

Stan obecny

   Zamek przetrwał do czasów współczesnych w postaci dobrze zachowanej trwałej ruiny z czytelnym pełnym układem. Jedynie fragment muru południowego nie ma dziś pierwotnej wysokości. Większość zabudowań nie posiada także dachów, obecnie tylko budynek mniejszej sali jest zadaszony. Średniowieczny wygląd zamku częściowo zamazały XVI-wieczne przebudowy, zwłaszcza dodanie skrzydła północnego z wielkimi oknami w stylu renesansu elżbietańskiego. Zamek dzierżawiony i zarządzany jest przez Park Narodowy Pembrokeshire Coast, który udostępnia go turystom.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Kenyon J., The medieval castles of Wales, Cardiff 2010.
Strona internetowa castlesfortsbattles.co.uk, Carew Castle.