Caldicot – zamek

Historia

   Pierwszy zamek w Caldicot powstał prawdopodobnie z inicjatywy Waltera Fitz Rogera, szeryfa Gloucester, około 1100 roku, który zbudował drewniano – ziemne fortyfikacje typu motte and bailey. Po śmierci jego syna  Milo Fitz Waltera i bezpotomnym zakończeniu życia przez jego pięciu synów, zamek przeszedł w ręce Humphreya II de Bohun, earla Hereford, który poślubił Małgorzatę, najstarszą córkę Milo. To właśnie najprawdopodobniej ich syn, Humphrey III de Bohun, rozpoczął budowę murowanego zamku. Rodzina Bohun stała się możnym rodem i posiadała Caldicot przez ponad dwa stulecia. Gdy w 1373 roku bez męskiego spadkobiercy zmarł Humphrey de Bohun, jego własność przeszła w ręce córek, Eleonory (Alianore) i Marii, a następnie przez małżeństwo Marii, pod rządy Tomasza z Woodstock, późniejszego księcia Gloucester. Jako że był on wujem króla angielskiego Ryszarda II i odgrywał ważną rolę na dworze, w zamku Caldicot przebywał rzadko. Dopiero zamieszki społeczne i rewolta chłopska skłoniły Tomasza do spędzenia większej ilości czasu w jego walijskich posiadłościach. W 1381 roku zarządził między innymi rozbudowę bramy południowej, która stała się główną rezydencją na zamku, oraz wieży zwanej Woodstock. W miarę upływy czasu stosunki między królem a jego wujem stały się napięte. W 1397 roku Tomasz został porwany i zamordowany, a jego własność została skonfiskowana i ostatecznie przeszła w ręce Korony.
   W
1399 roku Henryk Bolingbroke obalił rządy Ryszarda i przejął tron Anglii jako Henryk IV. Od tego momentu Caldicot zostało włączone w rozległe posiadłości Lancasterów. W XV wieku zamek  był w posiadaniu Henryka Monmouth (późniejszego Henryka V), a następnie wdowy po nim, Katarzyny Valois. Odtąd dzierżawiony był różnym właścicielom i popadał w coraz większe zaniedbanie. Podczas XVII-wiecznej wojny domowej został obsadzony przez garnizon rojalistów, co przyczyniło się do jego częściowego zburzenia pod koniec lat czterdziestych XVII wieku przez Parlament. Do połowy XIX wieku malownicze ruiny okazjonalnie wykorzystywane były przez lokalną społeczność wiejską. W 1885 roku zamek został sprzedany Josephowi Richardowi Cobbowi, który rozpoczął renowację i przekształcił go w dom rodzinny. Pozostał nim do 1963 roku, kiedy to wykupiła go instytucja rządowa.

Architektura

   Zamek z XII-XIII wieku został wzniesiony na planie zbliżonym do owalu. Składał się z muru obronnego wzmocnionego podkowiastą wieżą południowo – wschodnią i cylindryczną wieżą południowo – zachodnią. Wieże zwieńczone były hurdycjami o czym świadczą wystające do dziś wsporniki. Po stronie północno – zachodniej znajdował się na niewielkim kopcu cylindryczny donżon, otoczony suchą fosą, także od strony dziedzińca. Posiada on ściany o grubości 2,7 metra, dwa główne piętra nad piwnicą lub więzieniem i wyposażony był w studnię. Główna komnata znajdowała się na najwyższym piętrze; była nieźle oświetlona, miała kominek, a drzwi prowadziły do drewnianego wykusza – latryny. Do dziś widoczne są po nim kamienne wsporniki i portal drzwiowy. Komunikację wewnętrzną w donżonie umożliwiała spiralna klatka schodowa. Brama wjazdowa do zamku znajdowała się w kurtynie zachodniej, w Wieży Bohuna o kształcie wydłużonej podkowy. Gospodarcze przedzamcze ulokowano na zachód od zamku.
   W pierwszej połowie XIV wieku Humphrey de Bohun (1337–1361) wzniósł bramę południową. Została ona w drugiej połowie XIV wieku przebudowana i powiększona, otrzymując oprócz funkcji obronnych także rezydencjonalne. Zaopatrzona była w most zwodzony, dwie brony, dwoje wrót i trzy otwory do ostrzału, tzw. mordownie. Na górnym piętrze znajdowały się pokoje mieszkalne, flankowane po bokach bliźniaczymi prostokątnymi basztami. W latach 40-tych XIV wieku wzniesiono drewniany budynek Wielkiej Sali (Great Hall) przy południowej kurtynie muru. W drugiej połowie XIV wieku dobudowana została także północno – wschodnia wieża, zwana od nazwiska fundatora Wieżą Woodstocka. Posiada ona kształt na planie podkowy, portal bramny i trzy piętra wyposażone w komnaty, z których każda posiada kominek. Jej obronność podnosiły machikuły, umieszczone tylko od strony zewnętrznej.

Stan obecny

   Zamek przetrwał do czasów współczesnych w bardzo dobrym stanie, głównie dzięki odbudowie z końca XIX wieku. Na szczęście nie ingerowała ona mocno w średniowieczną, zabytkową substancję, dzięki czemu oryginalny charakter zamku został zachowany. Obecnie zobaczyć można praktycznie pełny obwód murów zamkowych, cylindryczny donżon, trzy wieże, bramę zachodnią bez zachowanej części wewnętrznej oraz bramę południową która przeszła największą rekonstrukcję. Zamek wraz z małym muzeum udostępniony jest za darmo do zwiedzania, odbywają się w nim także często imprezy plenerowe i okolicznościowe.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Kenyon J., The medieval castles of Wales, Cardiff 2010.
Strona internetowa castlewales.com, Caldicot Castle.