Caerleon – rzymski fort legionowy

Historia

     Fort legionowy Caerleon, zwany w czasach rzymskich Isca, powstał około 75 roku n.e. Jego budowa była prawdopodobnie powiązana z kampaniami gubernatora Brytanii, Juliusza Frontinusa, przeciwko celtyckiemu plemieniu Sylurów. Fort był siedzibą 2 legionu Augusta, liczącego ponad 500 mężczyzn. Miejsce twierdzy zostało wybrane ze względu na położenie na łagodnie wznoszącym się terenie przylegającym do rzeki Usk, która była dostępna dla statków morskich, oraz w pobliżu szlaków między Wroxeter, Gloucester i Carmarthen. Obwarowania były używane przez legionistów II Augusta do około 300 roku n.e. po czym fort był częściowo nadal zamieszkany, chociaż nie wiadomo czy przez ludność cywilną, czy przez jednostki wojskowe.
    
W średniowieczu Caerleon był jednym z centrów administracyjnych Królestwa Gwent. Na terenie rzymskiego fortu wzniesiony został kościół parafialny, oraz normański zamek typu motte and bailey. W trakcie walijsko – normańskich walk, w 1171 roku Iorwerth ab Owain i jego dwaj synowie zniszczyli miasto i spalili zamek. W 1217 roku zarówno zamek, jak i osada zostały zajęte przez Wilhelma Marshalla, który odbudował feudalną warownię. Pozostałości wielu dawnych rzymskich budowli zapewne były do tej pory w jakimś stopniu zachowane, lecz prawdopodobnie zostały wówczas zburzone w celu pozyskania materiałów budowlanych.

Architektura

     Fort zajmował powierzchnię 50 akrów, a jego najwcześniejsze obwarowania składały się z torfowo – glinianych wałów zwieńczonych drewnianymi fortyfikacjami. Fortyfikacje założono na planie prostokąta z bramą wjazdową pośrodku każdego boku. Obwarowania wzmacniały drewniane wieże flankujące wszystkie bramy oraz pojedyncze drewniane wieże rozmieszczone w równych odstępach w obwodzie murów twierdzy. Zewnętrzną strefę obrony stanowił rów o 8 metrach szerokości i 2,5 metrach głębokości, obiegający całość fortu. Wzmocniony dębowymi palami wał o pionowych ścianach miał 5,5 metra szerokości i do 3 metrów wysokości. Po wewnętrznej stronie wału biegła droga, pozwalająca legionistom na szybki dostęp do każdego zagrożonego fragmentu.
    Na początku II wieku n.e. obwarowania przebudowano na murowane. Zewnętrzna część wału otrzymała kamienny mur o grubości 1,5 metra, a bramy zostały wzmocnione przez bliźniacze kamienne baszty. Również pozostałe drewniane wieże zostały zastąpione przez szereg kamiennych baszt.
     Wewnętrzny układ twierdzy był zgodny ze standardowym planem fortu legionowego: ze wschodu na zachód biegła droga via principalis, a z północy na południe via praetoria. Ponadto istniała sieć innych mniejszych, prostopadłych i równoległych dróg łączących różne obszary fortu. Najwcześniejsze budynki prawdopodobnie zostały zbudowane z drewna, później zastąpionego kamieniem. W centrum znajdowała się kwatera główna, za którą mieściła się rezydencja legata. Po obu jej stronach umieszczono warsztaty, przeznaczone do obróbki żelaza na skalę przemysłową. Baraki legionowe przylegały do północnego i południowego boku fortu. Pojedynczy budynek mieścił centurię (80 mężczyzn), z dziesięcioma grupami po ośmiu mężczyzn dzielących dwa pokoje. Mniejszy z dwóch pokoi wykorzystany był jako magazyn, większy pokój służył jako sypialnia. Na końcu każdego bloku baraków znajdowała się rezydencja centuriona, obejmująca także mieszkania dla młodszych oficerów i biura urzędników. Blok latrynowy znajdował się na północ od baraków, bezpośrednio przy wale obronnym. Szereg pieców i kuchni znajdował się przy wewnętrznej stronie zachodniego fragmentu obwarowań, oddzielonego od baraków drogą via sangularis.
    
Po południowej stronie via principalis znajdowały się łaźnie. Były one jednym z pierwszych budynków zbudowanych z kamienia i datowane są na 75 rok n.e. Były to olbrzymi kompleks obejmujący  duży, otwarty dziedziniec z basenem i ogromną ilością budynków, w których znajdowały się wanny i hala do ćwiczeń. Po obu stronach kompleksu łaźni, frontem do via principlais, znajdowały się domy dla trybunów i innych wyższych oficerów. W południowo – zachodnim narożniku twierdzy, za domami trybunów znajdowały się trzy spichlerze i duży budynek z dziedzińcem, który służył jako magazyn. Wykopaliska ujawniły, że był on używany do przechowywania sprzętu wojskowego. Po stronie wschodniej kompleksu łaźni najprawdopodobniej zidentyfikowano szpital, podczas gdy dalsze baraki legionistów znajdowały się na południu, po obu stronach via preatoria. Na zachód od fortu, tuż poza jego obwarowaniami usytuowany był amfiteatr. Był on zbudowany z ziemi i obmurowany kamieniem, wyższe partie były zapewne drewniane. Amfiteatr mógł pomieścić do 6 tysięcy osób.

Stan obecny

     Do czasów współczesnych w Caerleon zachowało się wiele elementów antycznego fortu Isca. W najlepszym stanie przetrwał amfiteatr, nawet obecnie wykorzystywany do masowych imprez plenerowych, inscenizacji i rekonstrukcji historycznych. Wstęp na jego teren z wyjątkiem specjalnych wydarzeń jest bezpłatny. Na północny – zachód od niego zobaczyć można relikty koszarów legionowych, odsłonięte w trakcie badań archeologicznych. W centrum miasta znajduje się Muzeum Łaźni Rzymskich z fundamentami budynków, mozaikami i rekonstrukcją basenu. Muzeum jest prowadzone przez Cadw, więc czasy otwarcia są dokładnie takie same jak w pobliskim Narodowym Muzeum Legionu Rzymskiego. Znajduje się tam znakomita ekspozycja artefaktów znalezionych w okolicy, a także rekonstrukcja kwater legionistów. Podobnie jak inne muzea narodowe i galerie Walii, wstęp na jego teren jest bezpłatny. W Caerleon zachowały się także fragmenty murów obronnych na południowej stronie.

jeśli zwiedziłeś  powyższy zabytek, oceń:
[rate]

pokaż koszary legionowe na mapie

pokaż amfiteatr na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego