Bridgend – zamek Newcastle

Historia

   Nowy Zamek (Newcastle) w Bridgend został zbudowany w 1106 roku, według tradycji przez Williama de Londresa, jednego z półlegendarnych Dwunastu Rycerzy z Glamorgan, w ramach inwazji Normanów na Walię. William de Londres był rycerzem lojalnym wobec normańskiego barona Roberta Fitzhamona, a Newcastle było najbardziej wysuniętą na zachód częścią obszaru podległego Fitzhamonowi. Wraz z zamkiem w Bridgend, wzniesiono wówczas także warownie w Coity i Ogmore.
  
Obwarowania zostały wzmocnione przez Williama Fitz Roberta, drugiego hrabiego Gloucester, krótko przed jego śmiercią w 1183 roku lub przez króla Henryka II, który przejął władzę nad Glamorgan po śmierci Williama. Głównym powodem tych prac było powstanie w Glamorgan pod wodzą walijskiego lorda Afan, Morgana Ap Caradoga.
  
Henryk zmarł w 1189 roku, a własność Newcastle przeszła na księcia Jana, który w tym samym roku przekazał zamek Morganowi ap Caradogowi. Gdy Morgan zmarł około 1208 roku, jego następcą został jego syn Lleison. Po śmierci Lleisona, która miała miejsce około 1214 roku, zamek stał się własnością Isabel, hrabiny Gloucester, pierwszej żony króla Jana. W 1217 roku przynależność zamku ponownie się zmieniła, pozostając na krótko przy anglo-normańskim baronie Gilbercie Fitz Richard, który w tym samym roku przekazał zamek Gilbertowi de Turberville. Ten wolał jednak mieszkać w zamku Coity. Później warownia przypadła rodzinom Berkerolle i Gamage, ale nie podjęto żadnych poważniejszych prac aż do XVI wieku, kiedy to zamek został w niewielkim stopniu przebudowany w celu podniesienia komfortu mieszkańców. Mimo modernizacji budowla przestała być rezydencją pod koniec XVI wieku i stopniowo zaczęła popadać w ruinę.

Architektura

   Pierwotne założenie obronne składało się jedynie z pierścienia drewniano – ziemnych obwarowań (ringwork), otaczających dziedziniec o około 40 metrach średnicy. W drugiej połowie XII wieku dobudowany został donżon po północnej stronie, mur obwodowy i dwie wzmacniające go kwadratowe wieże, które były w ówczesnym budownictwie nowością na tych terenach. Wjazd prowadził przez romański portal, wyróżniający się wysoką jakością kamieniarki. Flankowany był on przez jedną z kwadratowych wież. Ta południowa wieża została przebudowane na potrzeby mieszkalne w XVI wieku, kiedy wykonano nowe okna i kominki w stylu Tudorów. Na wschód od bramy wjazdowej wzniesiono także budynek wielkiej sali (great hall), a dalej na północ budynek o nieustalonej datacji. Całość zamku chroniona była przez naturalne zbocze na wschodzie i fosę z pozostałych stron.

Stan obecny

   Zamek zachował się w postaci niskiej ruiny, jednak większość zabytku która przetrwała do dziś pochodzi z wczesnego, normańskiego okresu historii zamku. Wyróżnia się portal bramy wjazdowej, jeden z najpiękniejszych zabytków świeckiej architektury normańskiej w Walii. Do wysokości pierwszego piętra przetrwała również wieża południowa, której co prawda okna i kominek w przyziemiu pochodzi z XVI wieku, lecz na pierwszym piętrze zachował się kominek z okresu średniowiecza. Wieża zachodnia zachowała się jedynie w części przyziemia. Newcastle jest pod opieką agendy rządowej Cadw i otwarty bezpłatnie dla turystów przez cały rok.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Kenyon J., The medieval castles of Wales, Cardiff 2010.
Strona internetowa castlesfortsbattles.co.uk, Newcastle castle (Bridgend).