Turňa nad Bodvou – Zamek Turniański

Historia

Protoplasta rodu Tornayów, przez Słowaków nazywanych Turniańskimi, otrzymał okoliczne ziemie od króla Beli IV po najeździe mongolskim. Zamek Turniański stanął prawdopodobnie już w połowie XIII wieku, choć pierwsza wzmianka o nim pochodzi dopiero z 1357 roku. Wiąże się ona z królewskim pozwoleniem na rozbudowę zamku, który był już wtedy stolicą komitatu i administracyjnym sercem regionu. Ostatni z Tornayów zmarł w 1406 roku, później właścicielami Turni byli Stefan Śafar oraz Bebekowie. W latach 1440-1458 zamek zajmowany był przez wojska Jana Jiskry, a w 1476 roku odkupił go Imre Zapolya. W rękach Zapolyów pozostawał do 1531, później powrócił do Bebeków. Z nazwiskiem Franciszka Bebeka związana jest największa rozbudowa zamku, który wszedł w skład systemu twierdz przeciwtureckich. Dokonano jej w latach 1540-1550. Turcy opanowali zamek dopiero wiek później, w 1652 roku. Pod koniec powstania Thókólyego, w 1685 roku, cesarskie wojsko zniszczyło obronne obiekty zamku. Od tego czasu pozostaje on w ruinie.

Architektura

Zamek początkowo składał się z umieszczonej w najwyższym punkcie wzniesienia czworobocznej wieży, połączonej z budynkiem mieszkalnym. Wieża posiadała wymiary 8,3 x 7,7 metra i grubość ścian około 2,5 metra. Rozbudowa z XIV stulecia powiększyła zamek o nowy obwód murów obronnych i budynek mieszkalny po stronie południowo – wschodniej o wymiarach 16×11 metrów. W XV wieku został on powiększony o nowe skrzydło po północno – wschodniej stronie, które prawdopodobnie wypełniło część międzymurza między głównymi murami zamku a murem parchamowym. W latach 1540-1550 na południu i wschodzie powstał drugi pierścień murów obronnych z półokrągłą basztą południową i dwoma basztami wschodnimi. Bramę po stronie północnej wzmocniono wielkim rondlem przystosowanym do broni ogniowej.

Stan obecny

Zewnętrzne mury obronne oraz wielka południowa baszta najlepiej prezentują się ze wsi poniżej. Ścieżka do zamku, pokrywająca się z dawną drogą dojazdową, doprowadza do ruin z przeciwnej strony. Tam przetrwała północno-zachodnia basteja. Ponadto zobaczyć można wielką południową basztę oraz dwie mniejsze na wschodzie. Fortyfikacje te są najlepiej zachowaną częścią zamku. Na wschód od bastei widać duże fragmenty dwóch budynków gospodarczych. W starszej, wewnętrznej części zamku dominują pozostałości czworobocznej wieży głównej oraz wschodnia ściana pałacu o wysokości około 7 metrów. Dziedziniec rozciągający się pomiędzy tymi dwoma budynkami jest w znacznej części zarośnięty krzakami, po stojących przy nim zabudowaniach zachowały się małe kawałki ścian i fundamenty. Podobnie rzecz się ma z wewnętrznym pierścieniem murów.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Bóna M., Plaček M., Encyklopedie slovenských hradů, Praha 2007.
Wasielewski A., Zamki i zamczyska Słowacji, Białystok 2008.