Trnava – miejskie mury obronne

Historia

   Początki obwarowań w Trnavie sięgają 1238 roku, kiedy to miasto otrzymało od króla Beli IV przywilej na ich budowę. Pierwotnie były to umocnienia drewniano – ziemne, stopniowo wymieniane w XIV wieku na murowane. Pomimo fortyfikacji miasto było wielokrotnie zdobywane, między innymi w 1271 i 1273 roku przez króla Przemysła Ottokara II. W 1430 roku na przedpolach miasta armia węgierska stoczyła bitwę z husytami, którzy pomimo wygranej musieli wycofać się na Morawy z powodu dużych strat. Dwa lata później grupa husytów przebrana za kupców, weszła do miasta, obezwładniła w nocy straże i przejęła miasto bez walki. Kolejny atak na miasto przeprowadził w 1506 roku Maksymilian Habsburg. Tym razem obrońcy utrzymali miasto, choć obwarowania mocno ucierpiały w trakcie walk. W kolejnych wiekach, wraz z upowszechnianiem się artylerii, traciły na znaczeniu, lecz były utrzymywane. Pierwsze rozbiórki przeprowadzono w XIX stuleciu, kiedy to zasypano fosę i wyburzono bramy w celu udrożnienia ruchu ulicznego.

Architektura

   Obwarowania miejskie w Trnavie wzniesiono na planie prostokąta o wymiarach 800 x 700 metrów. Obejmowały one obszar prawie 56 ha przy długości obwodu wynoszącej 3 tysiące metrów. Stawiało to Trnavę pośród większych ośrodków miejskich ówczesnych Węgier. Ceglany mur obronny miał około 8 metrów wysokości i grubość dochodzącą do 2 metrów. Początkowo zwieńczony krenelażem, w późniejszym okresie otrzymał prosty daszek ponad chodnikiem obrońców. Ten ostatni umieszczony był w grubości muru za przedpiersiem.
   Obwarowania wzmocnione były 36 basztami, rozmieszczonymi dość równomiernie na całej długości obwodu. Pierwotnie było ich 26, w drugiej fazie rozbudowy obwarowań w XIV wieku do istniejącego obwodu dobudowano kolejnych 10. Mniejsza ich ilość znajdowała się jedynie od strony wschodniej. Początkowo były to baszty wykuszowe, otwarte od strony miasta, z czasem przebudowywane na baszty czworoboczne. Długość ich boków wynosiła od 725 do 811 cm. Wewnątrz poszczególne kondygnacje rozdzielały drewniane stropy a komunikację umożliwiały drabiny.
   Do miasta prowadziły cztery bramy, umieszczone w czworobocznych, pięciopiętrowych wieżach bramnych. Dwie od strony północnej (Górna i Malženická) i dwie od strony południowej (Dolna i Lovčická). W późniejszym okresie dodano mniejsze furty dla pieszych, jedną od wschodu i dwie od zachodu, natomiast główne bramy miejskie otrzymały w XIV wieku przedbramia. Zewnętrzną strefę obrony stanowiła fosa, wypełniana wodą w momentach zagrożenia, ze stawu położonego na północ od miasta. Jej szerokość wynosiła około 20 metrów, a głębokość co najmniej 5 metrów.

Stan obecny

   Mury obronne w Trnavie należą do jednych z najlepiej zachowanych na terenie Słowacji. Przetrwały na 2/3 obwodu, zwłaszcza na odcinku zachodnim, północnym, północno – wschodnim, wschodnim i częściowo południowym wraz z licznymi basztami.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Stanik I., Pôvodný zámer výstavby stredovekého opevnenia Trnavy a jeho postupná realizacia [w:] Trnava a poèiatky stredovekých miest, Trnava 2009.
Strona internetowa regiontirnavia.sk, Town fortifications.