Považské Podhradie – Zamek Powaski

Historia

Zamek został zbudowany w drugiej połowie XIII wieku w celu ochrony szlaku handlowego biegnącego u stóp wzgórza. Pierwsza wzmianka o nim pochodzi z 1300 roku. Od chwili powstania do 1458 był własnością królewską, z krótką przerwą na początku XIV wieku, kiedy zawładnął nim Mateusz Csak. W końcu XIV wieku dzierżawił go Ścibor ze Ściborzyc, który dokonał znaczącej rozbudowy warowni. Jeszcze w XIV stuleciu wśród zamkowej służby pojawili się przedstawiciele szlacheckiej rodziny Podmanickich, którzy w 1458 roku otrzymali zamek na własność. W 1543 zamek został zniszczony przez wielki pożar, a w 1558 roku wymarł ród Podmanickich. Nowi właściciele, Balassowie, dokończyli rozpoczętą przez poprzedników odbudowę, oraz nieznacznie wzmocnili warownię. Pomimo tych inwestycji już w 1631 roku Balassowie przenieśli się do nowego pałacu u stóp wzgórza. W 1684 zamek zajęli kurucowie Thókólyego. Podczas odbijania go przez wojska austriackie uległ uszkodzeniom. W 1698 roku cesarz Leopold I polecił zamek zniszczyć, aby w przyszłości nie mógł służyć powstańcom. Od tego czasu pozostaje w ruinie.

Architektura

Zamek pierwotnie składał się z dwóch czworobocznych wież stojącej w najwyższym punkcie wzgórza, w północno-zachodniej części dziedzińca. Nieco mniejsza wieża północna występowała częściowo przed lico murów i ochraniała umieszczoną obok bramę wjazdową. Cały wierzchołek wzgórza otoczono murem obronnym, tworzącym wielki, owalny dziedziniec o wymiarach 80 x 40 metrów. Najstarszą zabudowę mieszkalno – gospodarczą usytuowano po stronie północnej, przy wewnętrznej ścianie murów, gdzie umieszczono lekko załamany pałac. W XIV i XV wieku mur wzmocniono dodatkowymi wieżami czworobocznymi po stronie południowej, pojawiły się także po tej stronie dziedzica nowe budynki. W drugiej połowie XVI wieku dodano kolejne obiekty wzdłuż wewnętrznej strony murów. Możliwości obronne zamku poprawiono przez przesunięcie bramy na wschód i dobudowanie półokrągłego barbakanu oraz dodatkowych, niskich murów od najłatwiej dostępnej, północnej strony.

Stan obecny

Do dziś zachowała się większość zewnętrznych murów obronnych, okazałe fragmenty trzech baszt oraz ściany pałacu. W murach są widoczne otwory okienne, liczne strzelnice oraz otwory na belki podtrzymujące stropy. Niestety, mury nie są zakonserwowane. Z innych zabudowań, jakie okalały dziedziniec, zostały tylko fundamenty i drobne fragmenty ścian przysłonięte gęstą roślinnością. Po północnej stronie, na zewnątrz murów zamkowych, widoczne są obwałowania, na których kiedyś stał zewnętrzny pierścień murów.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Bóna M., Plaček M., Encyklopedie slovenských hradů, Praha 2007.
Wasielewski A., Zamki i zamczyska Słowacji, Białystok 2008.