Podhradie – Zamek Topolczański

Historia

   Zamek Topolczany powstał pod koniec XIII wieku z inicjatywy rodu Csaków, Mateusza lub jego ojca Piotra. W 1321 roku przeszedł w ręce królewskie, a od 1389 roku był własnością rodziny Sechenyich. W czasie wojen husyckich osada Topolczany została zdobyta przez zwolenników Husa, lecz sam zamek skutecznie opierał się oblężeniom. W okresie walk o koronę węgierską w XV wieku został zajęty przez wojska Jana Jiskry. W 1459 roku Sechenyi zdecydowali się wykupić swą siedzibę z ich rąk. W tym celu musieli zastawić zamek i 26 okolicznych wsi. Później dobra te podzielono pomiędzy Orsaghów i Lassonczych, lecz w 1595 znów zostały połączone i znalazły się w rękach Forgacsów. W XVII wieku katastrofy co prawda ominęły zamek Topolczański, jednak stopniowo tracił on na znaczeniu. W 1711 roku cały majątek został skonfiskowany za udział Szymona Forgacsa w powstaniu Franciszka Rakoczego. Od tego czasu kilkukrotnie zmieniał właścicieli. W XVIII wieku warownię jeszcze remontowano, jednak wkrótce opustoszała ona całkowicie.

Architektura

   Pierwotny zamek składał się z kwadratowej wieży mieszkalno – obronnej oraz półkolistego dziedzińca o promieniu około 25 metrów, otoczonego murem obronnym o grubości 2-2,5 metra. Wieżę wzniesiono nad skalnym urwiskiem, w najwyższym punkcie wzniesienia. Ma ona wymiary 9×9 metrów. Wewnątrz pierwotnie posiadała cztery drewniane, płaskie stropy i wejście na poziomie drugiej kondygnacji. Mury obronne pierwotnie zwieńczone były krenelażem, a zewnętrzną obronę zapewniała sucha fosa ponad którą przerzucono drewniany most prowadzący do wschodniej bramy.
   W XV wieku zamek został powiększony o duży, obwarowany dziedziniec południowego przedzamcza z dwiema bramami położonymi naprzeciwko siebie i wieżą na środku najdłuższego odcinka muru. Na zamku górnym do północno – wschodnich murów dobudowano dom mieszkalny i kaplicę, a w północno – zachodniej części dodatkową, narożną wieżę. Zaraz obok została wzniesiona kolejna cylindryczna wieża od której wychodził drugi, niski mur okalający z trzech stron w odległości 2-3,5 metra zamek górny.  Na początku XVI dobudowano drugie, wschodnie przedzamcze, a średni zamek otrzymał dwie, narożne basteje.

Stan obecny

   Do czasów współczesnych w najgorszym stanie przetrwało przedzamcze wschodnie. Znaleźć tu można jedynie drobne fragmenty murów. W lepszym stanie znajduje się przedzamcze południowe z XV wieku. Ocalała płd.-wsch. brama oraz mury obronne na prawie całej długości. Wzdłuż nich widoczne są pozostałości pomieszczeń gospodarczych i mieszkalnych. Najciekawszą częścią jest zamek górny, którego donżon jest najlepiej zachowaną częścią zamku. Jego schodkowe zwieńczenie zostało dobudowane w XIX wieku. Obecnie zamek jest stopniowo rewitalizowany.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Bóna M., Plaček M., Encyklopedie slovenských hradů, Praha 2007.
Wasielewski A., Zamki i zamczyska Słowacji, Białystok 2008.