Levice – zamek

Historia

   Zamek zbudowano w drugiej połowie XIII wieku przy najdogodniejszej drodze z południa do miast górniczych. Po raz pierwszy wspomniany był w 1274 roku jako castrum Lewa. W 1318 roku Levice dostały się w ręce Mateusza Csaka, stanowiąc później ważne ogniwo w systemie należących do niego zamków. W 1321 roku warownia powróciła do króla i pozostawała własnością królowej Elżbiety Łokietkówny, a później stała się siedzibą tekowskiej żupy. W 1388 roku posiadłość przeszła w ręce żupana tekowskiego Władysława z Szarowicy. Jego potomkowie przyjęli nazwisko Levickich i pełnili funkcję żupanów aż do wygaśnięcia rodu w 1553 roku. Wówczas zamek powrócił do króla, a ze względu na jego wojskowe znaczenie zarządcami byli odtąd dowódcy garnizonu.
   W XVI wieku w obliczu zagrożenia tureckiego zamek levicki został rozbudowany, stając się jednym z głównych elementów obrony antytureckiej. W 1578 roku odparł on osmańskie oblężenie. W XVI stuleciu był nadal rozbudowywany z uwzględnieniem najnowszych osiągnięć sztuki fortyfikacyjnej. Powstały dwa wielkie bastiony z których każdy dorównywał wielkością średniowiecznemu zamkowi. Pomimo tego w 1663 roku Levice poddały się Turkom po krótkim oporze. Rok później kontrofensywa austriacka doprowadziła do klęski najeźdźców w bitwie pod Levicami i odbiła twierdzę. Uszkodzony zamek  natychmiast odbudowano.
   W 1688 roku zamek kupił palatyn Paweł Esterhazy. Jego potomkowie pozostawali właścicielami posiadłości aż do 1867 roku. W 1696 roku wielki pożar zniszczył miasto i twierdze. Ponieważ wojna z Turcją była już praktycznie wygrana, dwór cesarski poskąpił pieniędzy na odbudowę. Dzieła zniszczenia dokonali w 1705 roku powstańcy Rakoczego, którzy wycofując się wysadzili zamek w powietrze.

Architektura

   Warownia została wzniesiona na niewysokim, skalnym wzniesieniu otoczonym moczarami. Pierwotnie składała się z murów obwodowych, czworobocznego budynku mieszkalnego, być może o wieżowym charakterze i umieszczonej naprzeciwko wieży obronnej. Miała ona kształt półokrągły i umieszczona była po wschodniej stronie grani. Poniżej, na zachód od nich wznosiła się kolejna wieża pełniąca funkcje strażnicze i mieszkalne. Przy samej skale po północnej stronie znajdowała się również przybudówka w kształcie kwadratowej wieży, kryjąca zejście do zamkowej studni. Jeszcze w okresie średniowiecza na wschód od skały zamkowej wybudowano cylindryczną basztę. Podobne wzniesiono po stronie zachodniej i północnej przedzamcza północnego. Przedzamcze południowe zajmował powstały w drugiej połowie XVI stulecia tzw. Dom Kapitański.

Stan obecny

   Ruiny średniowiecznego zamku zakonserwowano w latach 70-tych XX wieku w formie trwałej ruiny. Niestety zrobiono to w taki sposób, iż obecnie nie ma możliwości wejścia w ich obręb. Najważniejszą częścią ruin pozostaje gotycki zamek górny z pozostałościami domu mieszkalnego i dwóch wież.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Bóna M., Plaček M., Encyklopedie slovenských hradů, Praha 2007.
Wasielewski A., Zamki i zamczyska Słowacji, Białystok 2008.