Kostoľany pod Tribečom – kościół św Jerzego

Historia

Kościół został zbudowany pod koniec IX wieku lub na początku X wieku. W XI wieku wnętrze ozdobiono malowidłami ściennymi. Na początku XII wieku część wsi została wymieniona jako własność klasztoru Benedyktynów w Zoborze. W drugim kwartale XIII wieku zbyt duża liczby wierzących wymusiła powiększenie budowli. W XVI wieku kościół został spalony i przez pewien czas był bez dachu. W XVII stuleciu został naprawiony, a w 1721 roku drewniany sufit został zastąpiony sklepieniem. W okresie międzywojennym kościół był już zaniedbany i zniszczony. Gruntowna renowacja odbyła się w latach 1964-1965. Rozebrano barokową zakrystię, którą zastąpiono jeszcze mniej pasującym nowoczesnym aneksem. W latach 90-tych ubiegłego wieku kościół po raz kolejny wymagał napraw. Od 2001 do 2003 przywrócono romański portal południowy, częściowo zmodernizowano wieżę i wyremontowano fasady.

Architektura

Pierwotny kościół wzniesiono jako niewielką konstrukcję składającą się z nawy i z prezbiterium w kształcie nieregularnego trapezu o wymiarach około 2,3 x 3,4 metry. W XIII wieku budowla została powiększona przez dodanie od zachodu nowej, kwadratowej nawy z małą wieżą. Oryginalne główne wejście do prowadziło od strony zachodniej i zostało usunięte po rozbudowie. Kościół oświetlony był trzema oknami o nieregularnym “jajowatym” kształcie na południu i północy. Małe okno istniało także we wschodniej ścianie prezbiterium, natomiast na najwyższym piętrze wieży mogło być nawet triforium, na co wskazuje szerokość otworu okiennego. Dobudowana nawa oświetlana była od strony południowej przez dwa małe okna. Wewnątrz niej umieszczono po stronie zachodniej emporę, wspartą w przyziemiu na trzech arkadach. Ponad środkowym przęsłem znajdowała się wspomniana wieżyczka, która z trzech stron arkadami otwierała się na wnętrze nawy.

Stan obecny

Kościół jest prawdopodobnie najstarszą zachowaną budowlą sakralną na Słowacji, a częściowo zachowane w świątyni freski są jednymi z najstarszych w Europie. Niestety cierpią one z powodu zwiększonej wilgotności. Jest to konsekwencja dobudowania nowoczesnego aneksu i modyfikacji wieży, co naruszyło pierwotny system wentylacji.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Tomaszewski A., Romańskie kościoły z emporami zachodnimi na obszarze Polski, Czech i Węgier, Wrocław 1974.

Strona internetowa apsida.sk, Kostoľany pod Tribečom.
Strona internetowa wikipedia.org, Kostolík svätého Juraja (Kostoľany pod Tribečom).