Hričov – zamek

Historia

   Zamek Hričov zbudowany został około połowy XIII wieku, na miejscu starego wielkomorawskiego grodziska, na południe od rzeki Wag, której doliną przebiegał ważny szlak komunikacyjny i handlowy. Pierwsza wzmianka pisemna o nim pochodzi z  1265 roku, lecz wiadomo, iż w 1254 roku Bela IV darował majątek hryczowski magistrowi Tolušowi. Podobnie jak inne zamki królewskie, Hričov często zmieniał dzierżawców. W 1282 roku zostali nim członkowie możnego rodu Balassów, jednak po oblężeniu warownię odebrał im Mateusz Csák, węgierski możnowładca siłą i wpływami tworzący wielkie dominium na ziemiach dzisiejszej zachodniej Słowacji. Po jego upadku i śmierci w 1321 roku zwoleński żupan Donch odzyskał zamek, który powrócił w ręce króla i do XV wieku zarządzany był przez kasztelanów.
   W XVI wieku zamek przejęli Zapolyowie i przeprowadzili jego rozbudowę. W czasie walk między Janem Zapolyą a Ferdynandem dwukrotnie przechodził on z rąk do rąk, aż w końcu znalazł się pod władzą Habsburgów. W swych rękach utrzymali go ostatecznie Podmaniccy, zwolennicy Zapolyi. W 1563 roku stał się własnością Thurzonów, którzy opuścili go w 1574 roku przenosząc się do wygodniejszej rezydencji w Bytčy. Od tego czasu zamek zamieszkiwała służba i nieduża załoga. Rozbudowa zamku była ograniczona z powodu ukształtowania i wielkości wzgórza, na którym się znajdował. Dlatego też niewielki Hričov stracił znaczenie wojskowe i nie mógł przeciwstawić się oblężeniu w 1605 roku przez hajduków Bocskaya. Mimo iż nie odniósł większych zniszczeń, to i tak niedługo później został opuszczony i powoli zaczął popadać w ruinę.

Architektura

   Zamek został zbudowany na szczycie wzgórza otoczonego z trzech stron stromymi urwiskami. W XIV wieku składał się z usytuowanego w najwyższej części skały zamku górnego oraz niedużego podzamcza po stronie południowej i zachodniej. Jego bramę umieszczono po stronie południowo – wschodniej w pobliżu czworobocznej, otwartej od strony dziedzińca baszty.
   Na skutek późnogotyckiej rozbudowy zamek został znacznie powiększony. Wjazd w obręb nowego południowego podzamcza prowadził wówczas przez dwie naturalne skalne szczeliny po stronie południowo – wschodniej, które po przegrodzeniu murem stały się bramami zamkowymi. Pierwsza zapewniała wjazd na dziedziniec podzamcza, a druga prowadziła z podzamcza przez długi korytarz nad wschodnim urwiskiem do czworobocznej wieży bramnej zamku górnego. W niej droga wjazdowa zakręcała by po parunastu metrach osiągnąć miniaturowy dziedziniec. Nad majdanem podzamcza górowała kwadratowa, starsza, XIV-wieczna baszta, wówczas włączona już w obręb zabudowy przedniego pałacu. Za nim stała dalsza zabudowa mieszkalna: tylny, górny oraz tzw. średni pałac  Od strony wschodniej, poniżej skalistych skarp, znajdowało się kolejne obwarowane podzamcze.

Stan obecny

   Zamek zachował się w postaci trwałej ruiny. W najlepszym stanie przetrwały mury dużego, czworokątnego budynku mieszkalnego oraz pałacu, najmniej zostało z bramy wejściowej. Wejście na teren zamku jest wolne.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Bóna M., Plaček M., Encyklopedie slovenských hradů, Praha 2007.
Wasielewski A., Zamki i zamczyska Słowacji, Białystok 2008.