Devín – zamek

Historia

   Pierwsze ślady człowieka w Devinie datuje się na piąte tysiąclecie p.n.e., a pierwsze elementy obronne, rozbudowane później przez Celtów w pełny gród powstały w drugim tysiącleciu p.n.e. W okresie rzymskim na miejscu późniejszego zamku znajdował się rzymski posterunek graniczny.  Obecność rzymian zakończyła się około 400 n.e., kiedy to Limes Romanus jako północna granica Cesarstwa Rzymskiego stopniowo przestał istnieć. Pierwsza historyczna wzmianka o samej warowni pochodzi z IX wieku n.e. Wtedy to stanowiła ona część, będącego kolebką narodu słowackiego, Państwa Wielkomorawskiego. Po jego upadku Devin często zmieniał właścicieli i był własnością kolejnych rodów magnaterii węgierskiej. Kamienny, średniowieczny zamek powstał pod koniec XII lub na początku XIII wieku i pełnił rolę twierdzy granicznej państwa węgierskiego. Gotycki kształt całemu założeniu nadał węgierski ród Gara, który wszedł w posiadanie Devína w XV stuleciu.

   W XVI wieku panami na zamku była rodzina Batorych, która przesiedliła w te tereny Chorwatów ze swoich włości zajętych przez Turków. Najdłużej zamek był w rękach rodziny Pálffy, od XVII wieku do 1932 roku, kiedy to został wykupiony przez Słowaków. W 1809 roku zamek został wysadzony w powietrze przez wojska napoleońskie i od tego czasu pozostaje ruiną. Od 1961 roku są one dostępne dla zwiedzających, jednak w latach 80-tych część była zamknięta z powodów politycznych. Granica z Austrią przebiega tuż za skałą zamkową i komunistyczne władze bały się, że ktoś może podjąć próbę ucieczki.

Architektura

   Zamek miał nieregularną formę, dostosowaną do kształtu skały zamkowej. Do niedawna uważano, iż najstarszym średniowiecznym założeniem była sześcioboczna wieża, chroniona od północno – wschodniej strony murem obronnym i posiadająca niewielki dziedziniec na samym szczycie wzgórza. Prawdopodobnie jednak zamek górny nie posiadał początkowo wieży, a jedynie wielobocznie załamany mur obronny o wymiarach 33 na 25 metry.
   W XV wieku Mikołaj Garay rozbudował przedzamcze w zamek średni w stylu gotyckim. W południowo-wschodniej części powstał gotycki pałac o nazwie Garayan, który miał parter i dwa piętra. Pokoje miały płaskie, belkowe sufity, a niektóre były ogrzewane przez kominek. Wjazd na zamek dolny prowadził przez zachodnią Bramą Morawską, chronioną przez dwie półkuliste baszty, zbudowane w XV wieku na starszym wielkomorawskim wale.
   W XVI wieku zamek średni powiększono o kolejny dziedziniec z nowymi budynkami gospodarczymi i gotycko – renesansowym pałacem Batorych, a w zachodniej części wzgórza wykuto studnię o głębokości 55 metrów. Zamek górny został wzmocniony basztami artyleryjskimi i wieżą strażniczą zwaną Dziewiczą bądź Mniszą z dodatkowym murem. Na zamku dolnym urządzono zaplecze gospodarcze. Prowadziły do niego brama zachodnia, północna i południowa. Każda z nich chroniona była przez dwie półokrągłe baszty.

Stan obecny

   Obecnie na rozległym, otoczonym murem obronnym i posiadającym trzy bramy, zamku dolnym zachowały się ślady rzymskich budynków z III wieku oraz fundamenty wczesnomorawskiego kościoła z IX stulecia. W pobliżu bramy północnej znajdują się także relikty XV-wiecznej strażnicy. Na zamku średnim wyróżniają się pozostałości pałaców Garayów i Batorych. W renesansowym umieszczono wystawę przedmiotów odnalezionych w trakcie wykopalisk. Wzdłuż południowego odcinka muru zachowały się jedynie fundamenty budynków gospodarczych. Po południowej stronie zobaczyć można wieżę strażniczą. Najstarsza część warowni czyli zamek górny pozostaje w stanie ruiny i jest obecnie niedostępna z powodu prowadzonych na niej prac rekonstrukcyjnych.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Bóna M., Plaček M., Encyklopedie slovenských hradů, Praha 2007.
Wasielewski A., Zamki i zamczyska Słowacji, Białystok 2008.