Bardejov – miejskie mury obronne

Historia

   Budowę murowanych obwarowań Bardejowa, wznoszonych zapewne w miejsce starszych umocnień drewnianych, rozpoczęto w 1352 roku z polecenia króla Węgier Ludwika. Już w 1376 roku istniał pełen ich obwód. Po zakończeniu głównych prac budowlanych w pierwszej połowie XV wieku zbudowano cztery baszty, a dalsze zostały dobudowane w 1440, 1441 i w latach 1443 – 1444. W latach 1420-1441 obwarowania zostały wzmocnione przez dobudowanie drugiego, zewnętrznego pierścienia murów. W XVI wieku system obronny miasta przystosowano do wymogów artylerii. Ostatnie prace związane z rozbudową umocnień miejskich przypadły na pierwszą połowę XVII wieku, lecz wówczas, w związku z rozwojem artylerii, zaczęły już one tracić swe walory obronne.

Architektura

   System obronny Bardejowa składał się z kamiennych murów obronnych tworzących w planie kształt zbliżony do owalu z wydłużeniem w kierunku północno – wschodnim. Wzniesiony z łamanego piaskowca mur zaopatrzony był w drewniany chodnik dla obrońców, pierwotnie otwarty, później pokryty drewnianym dachem. Jego najbardziej eksponowane odcinki zostały wzmocnione okrągłymi i czworobocznymi basztami. Były one dwu, trzy i cztero kondygnacyjne ze sklepieniami lub płaskimi stropami z drewna. Na każdym piętrze umieszczono otwory strzelcze, z czasem przystosowane do broni palnej. Większość z nich posiadała nazwy cechów, które ich broniły i dbały o odpowiednie utrzymanie. W okresie swojego rozkwitu obwarowania liczyły 23 baszty oraz podwójny pierścień murów otoczony nawodnioną fosą. Na północnym odcinku murów dodatkowy rów z wodą biegł również w pasie międzymurza.
   Do miasta prowadziły trzy bramy: północno-wschodnia zwana Dolną, Górna po stronie południowej i Zachodnia oraz północna furta koło kościoła św. Idziego. Bramy północno-wschodnia oraz zachodnia posiadały dobudowane, koliste barbakany, połączone z przedmieściami mostami zwodzonymi. Mniejszy kolisty barbakan bez mostu zwodzonego istniał również przed wspomnianą furtą. Brama Dolna zamiast barbakanu posiadała łukowo zagiętą szyję z szyją, dodatkową wieżą i również mostem zwodzonym.

Stan obecny

   Do naszych czasów zachowało się 12 baszt, zrekonstruowano również barbakan przy bramie północno-wschodniej oraz liczne odcinki murów obronnych. Pomimo szeregu braków powstałych na skutek wyburzeń, system ten jest uznawany za najbardziej reprezentatywny przykład średniowiecznych umocnień miejskich na Słowacji.

pokaż basztę Rymarzy na mapie

pokaż basztę Piwowarów na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Sypek A., Sypek.R., Zamki i obiekty warowne Słowacji Wschodniej, Warszawa 2005.
Strona internetowa wikipedia.org, Mury obronne Bardejowa.
Strona internetowa wikipedia.org, Mestské opevnenie (Bardejov).