Toruń – kościół św Mikołaja i klasztor dominikański

Historia

   Kościół i klasztor św Mikołaja należał do zakonu dominikanów, sprowadzonych do Torunia przez zakon krzyżacki w roku 1263. Zostali oni wówczas uposażeni przez wielkiego mistrza Anno von Sangerhausena w plac pod budowę w pobliżu strumienia. W 1265 roku kościół znajdował się w budowie o czym świadczył odpust udzielony przez biskupa chełmińskiego Fryderyka. Budowę kościoła ukończono prawdopodobnie przed 1276 rokiem, czyli po zakończeniu budowy murów obronnych Starego Miasta, do których przylegały zabudowania klasztorne.
   Zabudowania klasztoru były wielokrotnie uszkadzane w wyniku wojen, pożarów i uderzeń piorunów. Przetrwały bombardowania przez oblegające Toruń wojska polskie w 1658, Szwedzkie w 1703 roku, oraz oblężenia w czasie wojen napoleońskich w 1809 i 1813 roku. Gdy w 1820 roku zakon uległ kasacie, w ciągu kolejnych lat w kościele urządzono magazyn, a w 1834 ostatecznie go rozebrano.

Architektura

   Kościół był dwunawową halą z wydłużonym prezbiterium o długości około 28 metrów, które było umieszczone na osi jednej z naw (o około 40 metrach długości), a nie na linii filarów. Nieco węższa nawa południowa od wschodu zakończona była wielobocznie zamkniętą kaplicą św. Jacka. Nawy były nakryte wspólnym wysokim dachem dwuspadowym, podobnie jak prezbiterium. Od zewnątrz bryła budowli była opięta dwuskokowymi skarpami sięgającymi korony murów, w prezbiterium ustawionymi gęściej niż w korpusie. Pośrodku wschodniego szczytu korpusu wyrastała ośmioboczna wieżyczka. Od północy do kościoła przylegał klasztor z arkadowym krużgankiem na planie kwadratu. Wewnątrz prezbiterium od zachodu poprzedzone było lektorium, usytuowanym na osi wschodniego skrzydła klasztoru. Około 1334-1343 zmieniono proste zamknięcie prezbiterium na wieloboczne.
   Ponieważ kościół nie mógł być rozbudowywany po stronie południowej ze względu na ulicę, w połowie XIV wieku przepruto pierwotny mur północny nawy głównej i w obręb kościoła włączono dawny południowy krużganek konwentu, zachowując jego pierwotną wysokość. Krużganek ten zwieńczony był sklepieniem pięciopodporowym. Po jego włączeniu w obręb kościoła wybudowano nowy krużganek po południowej stronie dziedzińca klasztornego.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Mroczko T., Architektura gotycka na ziemi chełmińskiej, Warszawa 1980.

Strona internetowa wikipedia.org, Kościół św. Mikołaja w Toruniu.