Tczew – klasztor dominikański

Historia

   Kościół i klasztor ufundowany został w 1289 roku przez księcia Mestwina, który sprowadził do Tczewa dominikanów. Jego najstarszą część, czyli prezbiterium, ukończono po 1308 roku.  Po kasacie zakonu dominikanów, kościół wraz z zabudowaniami dawnej klauzury został przebudowany na szkołę. W 1852 został odrestaurowany i jako świątynia użytkowany był przez ewangelików do 1945 roku. Po II wojnie światowej kościół wrócił w ręce katolików.

Architektura

   Kościół klasztorny wzniesiono jako budowlę gotycką, jednonawową, pięcioprzęsłową, na planie prostokąta z niższym, trójbocznie zamkniętym na wschodzie prezbiterium i zakrystią od północy. Przypory nawy zostały wciągnięte do wnętrza korpusu, podczas gdy prezbiterium oszkarpowano z zewnątrz. Ciekawie rozwiązano fasadę zachodnią, gdzie nad wąską i płytką kruchtą wejściową umieszczono ośmioboczną wieżę o podkreślonych wałkami krawędziach. Wnętrze kościoła otrzymało sklepienia gwiaździste.
   Zabudowania klasztornej klauzury znajdowały się po północnej stronie kościoła. Prawdopodobnie ich najstarszą częścią był prostokątny w planie budynek znajdujący się na miejscu późniejszego skrzydła zachodniego. Został on wzniesiony jeszcze przed powstaniem korpusu nawowego kościoła, gdyż od południa jego ściana zaopatrzona była w triadę ostrołukowych okien o rozglifionych ościeżach. Prawdopodobnie przykrywał go dwuspadowy dach oparty na trójkątnych szczytach w miejscach krótszych boków. Wnętrze być może mieściło najstarszy refektarz lub pomieszczenie spowiedne z racji usytuowania budynku najbardziej na zachód, najbliżej rynku miasta i kościoła parafialnego, podczas gdy reszta klauzury znajdował się bardziej w głębi.
   Pozostałe zabudowania klasztorne składały się ze skrzydła północnego oraz krótkiego skrzydła wschodniego, przedłożonego w kierunku kościoła o oratorium z trójbocznym zamknięciem na wschodzie oraz zakrystię. Całość prawdopodobnie połączona była murowanymi krużgankami, wydzielającymi pośrodku ogród wirydarza.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Grzyb A., Strzeliński K., Najstarsze kościoły Kociewia, Starogard Gdański, 2008.

Grzybkowski A., Gotycka architektura murowana w Polsce, Warszawa 2016.
Samól P., Relikt południowej ściany wczesnogotyckiego budynku klasztornego dominikanów w Tczewie, “Biuletyn konserwatorski Pomorza Gdańskiego”, zeszyt 2, Gdańsk 2014.

Strona internetowa wikipedia.org, Kościół św. Stanisława Kostki w Tczewie.