Szydłowiec – kościół św Zygmunta

Historia

     Kościół św Zygmunta powstał w 1401 roku jeszcze jako obiekt drewniany. W końcu XV wieku burgrabia krakowski i podskarbi wielki koronny Jakub Szydłowiecki rozpoczął budowę murowanej fary. Prace zakończył jego brat Mikołaj Szydłowiecki, kasztelan radomski i podskarbi wielki koronny, około 1525 roku. Wzniósł on także od południa kaplicę będącą nekropolią rodową, w której spoczęły prochy jego samego, jego ojca Stanisława oraz brata Jakuba. Do dekoracji kościoła oraz kaplicy najprawdopodobniej sprowadził z Mogiły sławnego Stanisława Samostrzelnika. W 1563 kościół został zamknięty przez Mikołaja Radziwiłła Czarnego, zagorzałego kalwina. Katolikom przywrócił ją, być może już w 1567 roku, Mikołaj Krzysztof Radziwiłł Sierotka.

Architektura

     Kościół jest murowany z miejscowego piaskowca, orientowany. Składa się z trzyprzęsłowego prezbiterium oraz prostokątnej, szerszej i wyższej nawy. Od północy do prezbiterium przylega dwuprzęsłowa gotycka zakrystia i jednoprzęsłowy skarbczyk. Z kolei do nawy od południa przylega kaplica Najświętszej Marii Panny, zaś od północy kaplica św. Stanisława i kruchta. Także na osi kościoła, od zachodu, do nawy przylega kruchta pochodząca z czasów przebudowy Radziwiłłowskiej. Mury kościoła opięte są skarpami, a cały kościół obiegają profilowane gzymsy. Ceglane szczyty nawy zawierają blendy arkadowe oraz kamienne tarcze z herbami Mikołaja Szydłowieckiego.
    Prezbiterium sklepione jest gwiaździście, a nawa posiada strop. Autorem częściowo zachowanych polichromii w nawie głównej, a także na pierwotnym stropie nawy jest prawdopodobnie sprowadzony z Mogiły Stanisław Samostrzelnik. Swoistą dekorację zewnętrznych ścian kościoła od strony południowej stanowią inskrypcje wyryte w blokach piaskowca. Zawierają rysunki, imiona, nazwiska i daty wskazujące, iż powstały na przełomie XVI i XVII wieku. Zapewne stanowiły formę upamiętnienia spoczywających na przykościelnym cmentarzu mieszkańców miasta. Obok kościoła na cmentarzu stoi pochodząca z XVI wieku dzwonnica.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Krasnowolski B., Leksykon zabytków architektury Małopolski, Warszawa 2013.
Strona internetowa wikipedia.org, Kościół św. Zygmunta w Szydłowcu.