Szydłów – zamek

Historia

   Zamek został wzniesiony w XIV wieku z fundacji  króla Kazimierza Wielkiego. Był przebudowywany w XV wieku, a następnie dwukrotnie w XVI, co związane było z pożarami, które miały tu miejsce w 1528 i 1541. W 1564 roku zamek był już jednak wzmiankowany jako odbudowany. W 1630 roku spłonął po zamieszkach związanych z buntem wojsk najemnych, które domagały się wypłaty zaległego żołdu. Następnie został zniszczony przez wojska szwedzkie i siedmiogrodzkie Jerzego Rakoczego w okresie potopu szwedzkiego. W 1723 starosta Józef Załuski odnowił zamek, lecz popadł on ponownie szybko w ruinę. Pod koniec XVIII wieku został opuszczony przez mieszkańców, co spowodowało jego destrukcję w XIX wieku. W tym okresie był wykorzystywany przez pewien okres jako stajnia. W 1927 ruiny zamku zabezpieczono, a w 1946 pod kierownictwem Jerzego Żukowskiego wyremontowano i częściowo zrekonstruowane.

Architektura

   Zamek szydłowski znajdował się w obrębie murów miejskich w północno-zachodniej części miasta. Jego kształt był zbliżony do prostokąta o wymiarach 60 X 110 metrów, którego zewnętrzne boki zachodni i północny tworzyły część wspólnej z miastem linii obwarowań. Od strony miasta zamek oddzielony był również murem, który nie miał jednak większego znaczenia obronnego. Jego grubość bowiem wynosi zaledwie 60—80 cm. Jedyny wjazd do zamku prowadził zapewne od strony rynku, gdzie we wschodnim murze zamkowym znajdowała się brama, nadbudowana następnie w XVII wieku.
   W północno-zachodnim rogu wznosiły się dwie cylindryczne wieże. Przy południowym boku założenia stanął murowany, główny dom zamkowy wzniesiony na planie prostokąta o wymiarach 12,8 x 34,8 metrów. Miał on dwie izby w przyziemiu i dwie kondygnacje z ryzalitem od południa, mieszczącym być może kaplicę. Dom północny o wymiarach 15,5 x 35,5 metrów był dwukondygnacyjny i mieścił trzy izby w przyziemu.
   W XV wieku zamek uległ przebudowie, w wyniku której w miejsce dwóch wież stanęła prostokątna baszta, powiększona potem o część opiętą przyporami, a linia murów obwodowych od strony zewnętrznej została przesunięta.

Stan obecny

   Do dzisiaj zachowały się ruiny pałacu królewskiego, a także tzw. Skarbczyk z XV/XVI wieku będący przebudowaną czworokątną basztą, która stanęła na miejscy wcześniejszych dwóch wież cylindrycznych oraz barokowy budynek bramny z pozostałościami murów oddzielających zamek od miasta. Od strony zachodniej dziedziniec zamku zamknięty jest murami obwodowymi, które stanowią fragment umocnień miejskich.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Leksykon zamków w Polsce, L.Kajzer, S.Kołodziejski, J.Salm, Warszawa 2003.