Szprotawa – kościół św Andrzeja

Historia

   Kościół został wzniesiony w stylu romańskim około 1230 roku. Usytuowany został w Iławie, najstarszej dzielnicy miasta Szprotawa, a pierwotnie osobnej osadzie. Znajdował się tu nadgraniczny gród, który już za Mieszka I posiadał duże znaczenie strategiczne. Tutaj w roku 1000 Bolesław Chrobry powitał cesarza niemieckiego Ottona III podążającego do grobu św. Wojciecha w Gnieźnie.
   Kościół po raz pierwszy wspomniany został w źródłach pisanych w 1295 roku, kiedy to wzmiankowany miejscowy był pleban Gyslerus de Ylavia. W 1460 roku biskup wrocławski, włączył świątynię do dóbr klasztoru sióstr Magdalenek. Obiekt był ich własnością aż do 1810 roku, kiedy to nastąpiła kasata zakonu. W XIX wieku dobudowano do kościoła zakrystię od strony północnej i kruchtę południową.

Architektura

   Kościół zbudowany został z kamienia łamanego, obecnie ukrytego pod tynkiem oraz z piaskowca w którym utworzono portal wejściowy. Jego charakterystycznym elementem są romańskie, grube mury mierzące od 1,1 metra w absydzie do 1,3 metra w nawie. Budowla jest jednonawowa i orientowana, po stronie wschodniej zakończona czworobocznym prezbiterium (4,95 x 3,75 metra wewnątrz) z apsydą. Główne zmiany jakie w niej dokonano, to wydłużenie nawy głównej, które wykonano w stylu gotyckim w XV wieku. Do kościoła prowadzi umieszczony w ścianie południowej wykonany z piaskowca portal, zamknięty kolistym łukiem. Pierwotne są także 3 okna w apsydzie. We wnętrzu prezbiterium oryginalnie zapewne zwieńczone było sklepieniem krzyżowo – żebrowym.

Stan obecny

   Zasadnicza bryła kościoła przetrwała w stanie z okresu średniowiecza, jedyną zmianę stanowi dobudowana od północy zakrystia i południowa kruchta. Poszerzeniu niestety uległa większość otworów okiennych, nie przetrwało również sklepienie prezbiterium. Wewnątrz z zachowanego wyposażenia na uwagę zasługuje romańska chrzcielnica oraz późnogotycki ołtarz.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Świechowski Z., Architektura na Śląsku do połowy XIII wieku, Warszawa 1955.

Strona internetowa wikipedia.org, Kościół św. Andrzeja w Szprotawie.