Szczecin – ratusz staromiejski

Historia

   Ratusz staromiejski w Szczecinie zbudowano dla władz miasta na przełomie XIV i XV wieku, na miejscu drewnianego budynku z połowy XIII stulecia. Usytuowany był on na rynku, w miejscu gdzie łączyły się dwie dawne osady podgrodowe: słowiańska i niemiecka.
   Rozwój gospodarczy miasta i wzrost pozycji mieszczaństwa spowodował około połowy XV wieku potrzebę reorganizacji przestrzeni użytkowej rady miejskiej, jak również podniesienie jej prestiżu poprzez wzbogacenie architektoniczne fasad siedziby. Rozebrano wówczas stary budynek ratusza i wzniesiono nowy na dawnych fundamentach.
   W roku 1570 roku ratusz był miejscem obrad Kongresu Pokojowego kończącego wojnę pomiędzy Szwecją i Danią. Po zniszczeniach z lat w 1659 i 1677, w trakcie najazdów Brandenburczyków został odbudowany w stylu barokowym. Między innymi zamurowano wówczas arkadowe podcienie, dzięki czemu zwiększono wewnętrzną przestrzeń użytkową. Ratusz zyskał także dodatkową kondygnację, kosztem górnej części parterowej sali handlowej, gdzie w związku z tym wprowadzono dodatkową linię okien.
   Funkcję ratusza budynek pełnił do 1879 i od 1937 do zniszczenia podczas II wojny światowej. Został odbudowany w latach 1972-1975 na potrzeby Muzeum Narodowego w Szczecinie.

Architektura

   Budynek założono na planie prostokąta o wymiarach 14,5 x 34,6 metrów jako dwukondygnacyjną bryłę zamkniętą dachem dwuspadowym. Wewnątrz piwnice podzielone były na trzy główne części: dwunawową przestrzeń kupiecką, którą w późniejszym okresie wykorzystywano jako winiarnię i piwiarnię miejską, część magazynową wysuniętą poza linię murów obwodowych w kierunku zachodnim oraz cele więzienne pod podcieniem, które połączone były okrągłą klatką schodową z salą sądową na poziomie drugiej kondygnacji. Dwunawowa sala parteru, była główną halą kupiecką, do której prowadziło wejście bezpośrednio z podcienia. Z niej natomiast drewnianą klatką schodową można było wejść na kolejną kondygnację, gdzie w pomieszczeniu nad halą obradowali rajcy, a nad podcieniem odbywały się sprawy sądowe z udziałem ławników.
   W połowie XV wieku w piwnicach nie zmieniono zasadniczo układu pomieszczeń, uzyskały one natomiast efektowne sklepienie gwiaździste oraz dodatkowe wejście w północnej części ściany wschodniej. W przyziemiu od strony południowej pozostawiono wysokie podcienia z profilowanymi filarami, tworzącymi arkady. Główne wejście do budynku umieszczono w fasadzie zachodniej, choć z podcienia nadal można się było dostać do handlowej strefy piwnic. W obrębie parteru wydzielono dwunawową halę główną oraz hol z drewnianą klatką schodową, przy której wprowadzono półpiętro, tworząc dwie niewielkie izby ze sklepieniami żebrowymi. Izbie górnej, do której prowadził portal o profilowanych i glazurowanych ościeżach, przypisuje się funkcję skarbca miejskiego.
   Od XV stulecia elewacje ratusza były bogato zdobione glazurowanymi kształtkami. Ściany posiadały bogaty wystrój w postaci ostrołukowych nisz z oknami i blendami. Szczyty przy krótszych bokach wykonane zostały z pięciu filarów połączonych ażurowym fryzem z maswerkami i rozetami.

Stan obecny

   W muzealnych wnętrzach ratusza można oglądać wystawy poświęcone historii i kulturze Szczecina od czasów najdawniejszych, ilustrowanych zabytkami archeologicznymi, poprzez czasy książęce, okres szwedzki, pruski i niemiecki, aż po polski okres powojenny. Ratusz otwarty jest dla zwiedzających we wtorek, środę, czwartek, sobotę od 10.00 do 18.00, a w piątek i niedziele od 10.00 do 16.00. W poniedziałek muzeum jest nieczynne.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Pilch.J, Kowalski S., Leksykon zabytków Pomorza Zachodniego i ziemi lubuskiej, Warszawa 2012.
Strona internetowa encyklopedia.szczecin.pl, Ratusz Staromiejski (Szczecin).