Świdwin – zamek joannitów

Historia

   Budowę zamku Schivelbein rozpoczęto po 1280 roku, gdy miejscowe dobra przeszły w posiadanie margrabiów Brandenburskich z linii askańskiej. W 1319 roku roku Świdwin kupili rycerze Bicolaus Olafson i Wedigo von Wedel. W 1384 roku sprzedali oni zamek zakonowi krzyżackiemu, który utworzy w nim siedzibę wójtowską. Była to bardzo korzystna transakcja dla zakonu, gdyż dzięki nabyciu miasta i zamku uzyskiwał on eksterytorialną enklawę przy ważnym trakcie do Brandenburgii. Krzyżacy dokonali rozbudowy i przebudowy pierwotnego założenia. Prace te trwały od końca XIV do połowy XV wieku.
   Po 1445 roku terytorium Nowej Marchii, a tym samym i zamek świdwiński  przeszła drogą kupna we władanie elektora Fryderyka II, który umieścił w warowni swego wójta. W latach 1540-1808 zamek użytkowali joannici, którzy przebudowali skrzydło gotyckie i wznieśli dwa dalsze budynki w styli baroku. Po sekularyzacji zakonu i likwidacji komandorii w zamku umieszczono siedziby urzędów. W 1945 roku zamek został zdewastowany, a następnie spłonął. Został odbudowany w latach 1962-1968.

Architektura

   Zamek składała się z obwodu murów na planie nieregularnego trapezu o zaokrąglonych narożnikach i stojącego przy kurtynie północnej domu mieszkalnego o wymiarach 14×38 metrów. Mur obronny miał wysokość około 12 metrów wysokości. Na zachód od bramy wzniesiono czworoboczną w planie wieżę o wysokości około 12,5 metra. W czasach krzyżackich na wschód od bramy zbudowano  tymczasowe skrzydło mieszkalne, a dom północny rozebrano i postawiono nowy, wykorzystujący na całej długości mur kurtynowy. Krzyżacy podwyższyli także wieżę przybramną o cylindryczną nadbudowę. Około 1520 roku przebudowano bramę i dostawiono do niej przedbramie.
   Główny północny dom był podpiwniczony i miał trzy kondygnacje nadziemne. Piwnice pełniły funkcje magazynowe, a na parterze umieszczono kuchnię, izby knechtów i stajnie. Na reprezentacyjne pierwsze piętro wchodziło się przez drewniany krużganek, przylegający do fasady budynku. Na kondygnacji tej znajdowała się także od strony wschodniej kaplica z szerokim, profilowanym portalem. Najwyższe piętro wykorzystywano jako spichlerz bądź magazyn. Obiegał ją ganek obronny ze strzelnicami. Prócz portalu kaplicy z dwoma okulusami, jedynymi elementami ozdobnymi były dwa schodkowe szczyty nad krótszymi elewacjami. Między kaplicą i sąsiednim skrzydłem gospodarczym znajdowało się przejście do danskeru zlokalizowanego za murami.

Stan obecny

   Zamek przetrwał do naszych czasów w wyglądzie zmienionym przez XVIII-wieczne przebudowy, lecz o czytelnym układzie średniowiecznym z dwoma najważniejszymi elementami: wieżą główną i gotyckim budynkiem mieszkalnym. Obecnie zamek użytkowany jest przez ośrodek kultury. Informacje o terminach i cenach zwiedzania znaleźć można na oficjalnej stronie tutaj.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Leksykon zamków w Polsce, L.Kajzer, S.Kołodziejski, J.Salm, Warszawa 2003.