Świdwin – kościół Matki Boskiej

Historia

   Kościół został zbudowany około połowy XV wieku. W 1475 dobudowano boczne kaplice, gdzie umiejscowiono zakrystię, a górną część wieży 30 lat później. W 1538 roku kościół został przemianowany na protestancki. W 1644 roku w wieżę kościoła uderzył piorun, co spowodowało jej spalenie. Kolejna tragedia nadeszła w 1689, gdy podczas ogromnego pożaru miasta spaliła się też świątynia, z której pozostały tylko mury. Dzięki ofiarności mieszkańców kościół został odbudowany w zaledwie trzy lata i już w 1692 na nowo odbywały się w nim nabożeństwa. W 1776 po raz kolejny spłonęła wieża. W 1881 przeprowadzono remont kościoła i w takim stanie przetrwał on aż do końca II wojny światowej, kiedy to został poważnie uszkodzony w trakcie wyzwalania Świdwina. Po wojnie, świątynia została przejęta przez katolików, zawiązał się Komitet Odbudowy Kościoła, który zaczął prace już w 1947 roku.

Architektura

   Kościół wzniesiono w północno – wschodnim przyrynkowym bloku zabudowy z cegły w wątku gotyckim na cokole z kwadr granitowych. Otrzymał formę trójnawowej bazyliki z prezbiterium otoczonym ambitem i kwadratową wieżą przylegającą do korpusu od strony zachodniej. Wieża w przyziemiu posiada kruchtę i dwie kaplice po bokach. Do prezbiterium od północy dobudowano dwuprzęsłową kaplicę i  zakrystię. Całość kościoła stanowi dość krótką i zwartą bryłę z wyraźnie wyodrębnionymi pod względem wysokości częściami: masywną wieżą nakrytą dachem czterospadowym, nawę główną z chórem przykrytymi dachem dwuspadowym oraz nawami bocznymi tworzącymi wraz z kaplicami przywieżowymi i obejściem wspólny, nakryty jednospadowymi dachami ciąg otaczający wieżę i prezbiterium.
   Elewacje kościoła rozczłonkowano uskokowymi przyporami i dużymi ostrołukowymi oknami. Na ścianach naw bocznych zastosowano gzyms kapnikowy na wysokości parapetów okiennych. Poniżej okien na ścianach obejścia umieszczono triady dwudzielnych wnęk w każdym przęśle. Portale posiadają uskokowe, profilowane i zdobione cegłą glazurowaną ościeża. Bogato udekorowano również elewacje wieży. Jej kondygnacje rozczłonkowano szeregiem blend: u dołu trzema lub czterema dwudzielnymi, w środkowej czterema trójdzielnymi, a w górnej siedmioma niewielkimi, ostrołukowymi. Ważnym akcentem elewacji północnej został schodkowy szczyt kaplicy z dwudzielnymi blendami zwieńczonymi okulusami i wimpergami.
   We wnętrzu niskie ośmioboczne filary dźwigają podwyższone łuki arkad, oddzielając nawę główną, która przechodzi płynnie w część prezbiterialną. Podobnie nawy boczne przechodzą w ambit (obejście). Ściany nawy głównej podzielono na dwie części: arkadową i okienną, oddzielone wyraźną odsadzką. W górnej strefie szereg przyściennych arkad utworzył nisze, obramiające silnie cofniętą ścianę w której zostały umieszczone okna. Na przyściennych filarach osadzono wsporniki na które spływają żebra sklepienia. W nawach bocznych i obejściu występuje podobny system jak w górnej części nawy głównej, lecz przyścienne arkady zostały zredukowane do płaskich lizen i łuków tarczowych. Nawa główna, nawy boczne, obejście, oraz kaplica północna nakryte są sklepieniami gwiaździstymi, a kruchta podwieżowa, kaplice przywieżowe oraz zakrystia sklepieniami krzyżowo-żebrowymi.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Jarzewicz J., Architektura średniowieczna Pomorza Zachodniego, Poznań 2019.
Pilch J., Kowalski S., Leksykon zabytków Pomorza Zachodniego i ziemi lubuskiej, Warszawa 2012

Strona internetowa wikipedia.org, Kościół Matki Boskiej Nieustającej Pomocy w Świdwinie.