Strońsko – kościół św Urszuli

Historia

   Kościół powstał najprawdopodobniej na przełomie XII i XIII wieku bądź trochę później. Jego fundację być może można łączyć należy z aktywnością wywodzącego się z Sandomierszczyzny wielmoży Mściwoja, będącego dwukrotnie wojewodą łęczyckim. Należał do ówczesnej elity możnowładczej, zmarł w 1250 roku
   W 1458 roku kościół został przebudowany przez miejscowego dziedzica Strońskiego herbu Doliwa, a w 1600 roku dobudowano drewnianą kaplicę. W 1726 roku kasztelan spicymierski Kazimierz Walewski powiększył kościół dobudowując nawę, murowaną zakrystię, kaplicę i kruchtę. Niestety wówczas rozebrana została ściana zachodnia kościoła wraz z emporą i wieżami. Ostatnie przekształcenia kościół przeszedł na początku XX wieku, kiedy to rozebrano ryglową kruchtę południową budując na jej miejscu nową, większą oraz zbudowano wieżę i kaplicę północną.

Architektura

   Kościół  zbudowano z cegły murowanej w układzie wendyjskim. Pierwotnie była to niemal kwadratowa budowla jednonawowa z niewielkim prezbiterium zamkniętym apsydą, ozdobioną fryzem z przenikających się arkadek. Stronę zachodnią wieńczyły najprawdopodobniej dwie wieże. Do kościoła prowadził portal, z zachowanym do dziś w miejscu pierwotnym, rzeźbionym tympanonem. Przedstawia on smoka w obramowaniu plecionkowego ornamentu. Zdobienie ma prawdopodobnie pochodzenie tyrolskie lub skandynawskie i jest unikatowe na ziemiach polskich. Doświetlenie wnętrza nawy ograniczone było do sześciu niewielkich otworów okiennych w ścianach południowej i północnej. W apsydzie, na jej osi, znajdowało się jedno okno.
   Wewnątrz kościół po stronie zachodniej posiadał emporę, skomunikowaną z nawą przez klatką schodową, której reliktem jest zachowana wnęka w zachodniej części ściany północnej nawy. Wewnętrzne lico ścian romańskich nie było tynkowane. Stwierdzono natomiast obecność średniowiecznych polichromii, położonych bezpośrednio na powierzchnię nieotynkowanego muru. Kościół kryty był zapewne otwartą więźbą dachową.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Filipowicz P., Kajzer L., Lechowicz Z., Późnoromański, ceglany kościół w Strońsku nad Wartą w świetle najnowszych badań [w:] Architektura romańska w Polsce, Gniezno 2009.