Sobótka – kościół św Anny

Historia

    Kościół został wzniesiony w połowie XIV wieku jako świątynia cmentarna umieszczona poza murami miasta. W latach 1498-1546 dokonano jego znaczącej rozbudowy. W średniowieczu słynął z figury św. Anny, według tradycji przywiezionej w XII wieku z Kijowa przez księżniczkę ruską Marię, żonę Piotra Własta. Obecna figura pochodzi jednak z przełomu XIII i XIV wieku. Po zniszczeniach z czasów wojny trzydziestoletniej, kościół został odnowiony w 1661 roku, a około 1725 roku ponownie go wyremontowano, dokonując przy okazji nielicznych modyfikacji. Kolejne remonty przeprowadzono po zniszczeniach z czasu drugiej wojny światowej.

Architektura

   Kościół jest budowlą orientowaną względem stron świata, trójnawową, halową o czterech przęsłach z niewielką wieżyczką od południowo – zachodniej strony. Posiada węższe i wydłużone prezbiterium zakończone trójbocznie, nakryte sklepieniem kolebkowym. Nawy natomiast nakrywa płaski drewniany strop. Prezbiterium stanowi najstarszą część świątyni z XIV wieku, do której sto lat później dobudowano korpus. Zamurowany osty łuk, który jest dzisiaj widoczny ponad właściwym łukiem tęczowym sugeruje, iż być może planowano wyburzyć wówczas starszy chór i wznieść nowy, dużo wyższy. Prac tych jednak z nieznanych powodów nigdy nie wykonano, podobnie jak nie założono planowanych sklepień w nawie głównej. Całość kościoła wzmocniono licznymi przyporami, pomiędzy którymi umieszczono duże okna. Elewację zachodnią zwieńczono trójkątnym szczytem, dekorowanym dwoma rzędami prostokątnych blend.
   Na terenie przykościelnym ustawiona została kamienna, prawdopodobnie wczesnośredniowieczna rzeźba zwana „grzybem”, oraz romańska rzeźba lwa z drugiej ćwierci XII wieku. Wewnątrz kościoła zachowała się późnogotycka granitowa chrzcielnica z początku XVI stulecia oraz późnogotyckie sakramentarium zwieńczone łukiem w ośli grzbiet.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Kozaczewska H., Średniowieczne kościoły halowe na Śląsku [w:] Kwartalnik Architektury i Urbanistyki, 1-4, Warszawa 2013.