Sandomierz – dom Długosza

Historia

   Dom został wybudowany przez warsztat muratora Marcina Proszko oraz mistrza Jana z Krakowa w 1476 roku z fundacji kronikarza i duchownego Jana Długosza, dla zgromadzenia księży mansjonarzy. Pracami kierował mansjonarz Stanisław Łukawski z pomocą zarządzającego budową Mikołaja Lorincza.
   W XVI wieku budynek został ozdobiony attyką. W drugiej połowie następnego stulecia dom został ponownie przebudowany w trakcie remontu, koniecznego z powodu zniszczeń z lat najazdu szwedzkiego, a może i spowodowanych wybuchem amunicji na sandomierskim zamku.
   W XIX wieku, po rozwiązaniu zgromadzenia mansjonarzy w 1819 roku, budynek popadł w ruinę. Dopiero w latach 1934–1936, z inicjatywy biskupa Włodzimierza Jasińskiego, rozpoczęto gruntowną restaurację budynku dla potrzeb Muzeum Diecezjalnego.

Architektura

   Dom usytuowano obok skarpy, w południowo – wschodniej części miasta, niedaleko zamku królewskiego i kolegiaty. Budynek wzniesiono z cegły o układzie gotyckim, na kamiennym podmurowaniu  i ozdobiono nieregularnymi rombami ułożonymi z zendrówki. Otrzymał dwie podpiwniczone kondygnacje na planie prostokąta, przykryte dwuspadowym dachem opartym przy krótszych bokach na trójkątnych szczytach.
   Wewnątrz przyziemie budynku podzielono na dwie części, rozdzielone pośrodku obszerną sienią, do której prowadziły dwa portale gotyckie. Nad południowym portalem umieszczona została ozdobna tablica erekcyjna z herbem Długosza Wieniawą, opatrzona datą 1476. Sień skomunikowano z górnym piętrem i piwnicą, do której prowadziły wąskie, kolebkowo sklepione schody, mieszczące się w grubości muru. Parter i piętro nakryte zostały drewnianymi stropami belkowymi.

Stan obecny

   W budynku obecnie mieści się Muzeum Diecezjalne ze zbiorami sztuki sakralnej. Posiada ono bardzo cenne zbiory z zakresu malarstwa, rzeźby sakralnej, tkaniny, drobnej plastyki oraz elementów wystroju architektonicznego, jak również sztuki zdobniczej, ceramiki, kolekcji mebli, numizmatyki i archeologii. Godziny otwarcia: sezon letni: (od 1 maja do 30 września) od wtorku do soboty: 9.00 – 16.30 niedziele i święta: 13.30 – 16.30. Sezon zimowy: (od 1 października do 31 kwietnia) od wtorku do soboty: 9.00 – 15.30 niedziele i święta: 13.30 – 15.30.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Górski E., Diecezjalne Muzeum Sandomierskie, Sandomierz 1946.

Strona internetowa zabytek.pl, Dom Długosza, ob. Muzeum Diecezjalne Sandomierz.