Rabsztyn – zamek

 

Historia

   Pierwszy, jeszcze drewniany zamek powstał w XIII wieku. Murowany możliwe, iż został wybudowany za króla Kazimierza Wielkiego, po którego śmierci przeszedł w ręce prywatne w ramach spłaty długów. W końcu XIV wieku był w zastawie u wojewody krakowskiego Spytka z Melsztyna. W 1439 roku syn Spytka, o tym samym imieniu, zawiązał konfederację polskich husytów przeciw biskupowi krakowskiemu Zbigniewowi Oleśnickiemu. Po napadzie na obradującą w Nowym Korczynie radę królewską, poległ on w bitwie pod Grotnikami, a jego majątek wraz z zamkiem został skonfiskowany na rzecz skarbu królewskiego. Następnie warownia jako wiano Jadwigi z Książa przeszła w ręce Andrzeja Tęczyńskiego. W 1442 roku na polecenie króla miał on wzmocnić twierdzę. Na początku XVI wieku zamek znalazł się w rękach Bonerów, którzy przez trzy pokolenia sprawowali urząd starostów rabsztyńskich. W 1573 roku Seweryn Boner gościł na zamku króla Henryka Walezego. Kolejnym starostą został w 1592 roku Mikołaj Wolski, a potem marszałek wielki koronny Zygmunt Myszkowski, który dokonał rozbudowy zamku dolnego. Efekty praz budowlanych z XVII wieku zniweczył najazd Szwedów, którzy spalili zamek. Od tego czasu przestał on pełnić funkcje rezydencjonalne, popadając stopniowo w ruinę.

Architektura

   Najstarsza część zamku znajdowała się na szczycie skały. Jej głównym elementem była wysoka cylindryczna wieża, usytuowana wewnątrz nieregularnego obwodu murów, biegnących po krawędzi skały. Od południowej strony przylegało przedzamcze. Zamek dolny wzniesiony w XVII wieku, składał się z trzech trójkondygnacyjnych skrzydeł mieszkalnych zamykających dziedziniec. Wjazd do zamku prowadził przez most na filarach i wieżę bramną.

Stan obecny

   Do naszych czasów z zamku rabsztyńskiego przetrwały niewielkie relikty gotyckiego zamku górnego znajdującego się na wapiennej skale ostańca, fragmenty ścian zamku dolnego oraz pozostałości bramy wjazdowej. Od 2000 roku prowadzono prace w wyniku których zrekonstruowano wieżę bramną, wyremontowano zamek dolny i nadbudowano mury zamku górnego, jednocześnie przystosowując go do zwiedzania.
    W 2017 roku na zamku zakończył się kolejny etap prac i niestety zgodnie z ostatnio panującą modą na niszczenie zabytków, na dziedzińcu zamku wzniesiono stalowo-szklany, modernistyczny pawilon. W ten oto sposób kolejny polski zamek coraz mniej przypomina historyczną warownię.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Krasnowolski B., Leksykon zabytków architektury Małopolski, Warszawa 2013.
Leksykon zamków w Polsce, L.Kajzer, S.Kołodziejski, J.Salm, Warszawa 2003.
Sypek A., Sypek.R., Zamki i obiekty warowne Jury Krakowsko – Częstochowskiej, Warszawa 2004.