Pyzdry – kościół Narodzenia NMP

Historia

   Kościół parafialny Narodzenia NMP w Pyzdrach wzmiankowany był po raz pierwszy w 1265 roku. W 1331 w czasie najazdu krzyżackiego świątynia ta została ograbiona, jednak jej mury ocalały. Wkrótce przystąpiono do budowy nowej fary. Jej fundację przypisuje się Kazimierzowi Wielkiemu. Według innych historyków fara pyzdrska powstała lub została gruntownie przebudowana dopiero w drugiej połowie XV wieku. Zapewne w tym czasie do kościoła po stronie zachodniej dobudowana została wieża.
   W 1519 roku biskup poznański Jan Lubrański podniósł świątynię do rangi kolegiaty. W XVII i XVIII wieku budynek był wielokrotnie niszczony przez pożary. Po pożarze w 1807 roku, który po raz kolejny zniszczył kościół, budowla przez wiele lat pozostawała nieużytkowana. Gruntowna restauracja fary przeprowadzona została dopiero w latach 1865-1870. Kolejne remonty miały miejsce w 1937 i w latach 1956-1958, kiedy to elewacje kościoła oczyszczono z tynków, przywracając zabytkowi jego gotycki charakter.

Architektura

   Jest to trzynawowa świątynia bazylikowa, posiadająca prezbiterium równej wysokości z nawą główną i zamknięte wielobocznie. Po stronie zachodniej przystawiona została czworoboczna wieża. Z lewej i prawej strony prezbiterium umieszczone są dwie zakrystie, przy czym w południowej dotrwało do naszych czasów gotyckie sklepienie krzyżowo-żebrowe ze zwornikiem w kształcie baranka. Bryła kościoła jest zwarta i opięta przyporami. Nawę główną i równe jej wysokością prezbiterium nakrywa wysoki dach dwuspadowy. Nad nawami bocznymi znajdują się dachy pulpitowe. Nad całością dominuje masywna, trójkondygnacyjna wieża, nakryta pierwotnie dachem ostrosłupowym.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Maluśkiewicz P., Gotyckie kościoły w Wielkopolsce, Poznań 2008.

Strona internetowa zabytek.pl, Kościół par. pw. Narodzenia NMP Pyzdry.