Pyrzyce – kościół Wniebowzięcia NMP

Historia

   Kościół Wniebowzięcia NMP wybudowano w drugiej połowie XIII wieku o czym świadczy kamienna, dolna część wieży, a następnie rozbudowano w pierwszej połowie XIV stulecia. Zyskał wtedy formę pseudobazyliki z prezbiterium zamkniętym pięciobocznie i wieżą wzniesioną na planie kwadratu. W XV stuleciu wybudowane zostało obejście prezbiterium i kaplice obok wieży. Na przełomie XV i XVI zbudowano wieżę od wschodu i kruchty przy wieży zachodniej.
   Pierwotnie kościół nosił wezwanie św. Maurycego. Po 1534 roku został przejęty przez protestantów. W 1596 roku został zniszczony przez pożar i odbudowany do 1602. W połowie XIX wieku został częściowo przekształcony w stylu neogotyckim, ujednolicono wtedy wielkość okien, wprowadzono nowe laskowania, wymieniono portal główny w wieży oraz zrekonstruowano większość sklepień. W 1945 roku podczas walk o miasto, świątynia została spalona i zburzona, sklepienia zawaliły się. Ocalały mury korpusu nawowego i dolne partie wieży zachodniej. W 1948 podjęto prace zabezpieczające, lecz zostały one przerwane z powodu braku funduszów. Dopiero w latach 1958-1966 świątynia została odbudowana.

Architektura

   Kościół złożony jest z trójnawowego korpusu pseudobazylikowego oraz z trójnawowego prezbiterium, zamkniętego pięciobocznie i otoczonego obejściem. Od zachodu dostawiona jest wieża na planie prostokąta z kruchtą w przyziemiu i kruchtami po bokach. Druga wieża wznosi się na osi nad wschodnim przęsłem obejścia. Na zewnątrz kościół opięty jest małymi przyporami ozdobionymi dekoracyjnymi blendami. Elewacje przeprute są ostrołukowymi oknami. Wieża posiada dekorację w postaci ostrołukowych blend, znajdujących się na kilku kondygnacjach. Nawę i prezbiterium nakrywa wspólny dach dwuspadowy. Obie wieże nakryte są dachami namiotowymi.
   Wewnątrz nawy oddzielone są ostrołukowymi arkadami, wspartymi na ośmiobocznych filarach. Nawa główna i prezbiterium nakryte są sklepieniami gwiaździstymi, w nawach bocznych i obejściu znajdują się sklepienia krzyżowo-żebrowe. Do wnętrza prowadzą trzy ostrołukowe, gotyckie portale. Z dawnego wyposażenia zachował się gotycki rzeźbiony tryptyk ze sceną Ostatniej Wieczerzy z XIV wieku oraz krucyfiks i posągi świętych rycerzy z XVII wieku.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Pilch.J, Kowalski S., Leksykon zabytków Pomorza Zachodniego i ziemi lubuskiej, 2012.
Strona internetowa zabytkowekoscioly.net, Pyrzyce, kościół Wniebowzięcia NMP.