Historia
Skromny zamek pomiędzy osadami Żarki i Niegowa został wzniesiony prawdopodobnie w XIV wieku lub na przełomie XIV i XV stulecia. Zbudowany mógł zostać na polecenie króla Kazimierza Wielkiego albo księcia śląskiego Władysława Opolczyka. Sama wieś Przewodziszowice odnotowana została w 1382 roku jako własność królewska. W pierwszej połowie XV wieku była własnością burgrabiego będzińskiego Mikołaja Kornicza zwanego Siestrzeńcem, który być może wykorzystywał przewodziszowicką strażnicę do prowadzonego wówczas rozboju i zwalczania politycznych przeciwników. Najpóźniej do porzucenia lub zniszczenia zamku doszło u schyłku XV lub na początku XVI wieku.
Architektura
Główna część zamku zajmowała kulminację trudno dostępnego ostańca o powierzchni około 165 metrów kwadratowych i wysokości sięgającej około 20 metrów ponad okoliczne tereny. Natura uformowała ostaniec jako nieregularną, ale mocno wydłużoną na osi wschód – zachód skałę, usytuowaną w odizolowaniu od innych skalnych bloków o podobnej wysokości. Ostaniec charakteryzował się bardzo stromymi, praktycznie pionowymi skarpami ze wszystkich stron świata, co zapewniało znaczną ochronę, ale i jednocześnie mogło utrudniać codzienne funkcjonowanie.
Zamek zbudowany był z łamanego kamienia wapiennego, bez wykorzystania ciosów do wzmacniania narożników. W jego skład wchodził, czworoboczny, trapezowaty w planie murowany dom, prawdopodobnie typu wieżowego, podparty jedną lub dwoma przyporami, usytuowany we wschodniej części skały. Po jego zachodniej stronie zapewne znajdował się kolejny budynek o drewnianej lub szachulcowej konstrukcji. Ze względu na wysokie i strome skarpy ostańca, dostęp do górnej części zamku zapewne możliwy był jedynie za pomocą drabin lub drewnianych schodów.
Poniżej skalnego bloku, po jego zachodniej oraz częściowo południowej i północnej stronie, mieściło się gospodarcze podzamcze, otoczone rowem suchej fosy i wałem ziemnym, zapewne zwieńczonym drewnianą palisadą. Dostęp z podzamcza do górnej części zamku dodatkowo chroniony był kamiennym murem o maksymalnej grubości 1,8 metra, zakreślającym u podnóża skały łagodny łuk.
Stan obecny
Do dzisiaj zachowały się resztki murów górnej części zamku o łącznej długości około 26 metrów, między innymi stanowiące dolną partię wschodniego domu wieżowego wraz z widoczną od południa przyporą. Wstęp na teren zamku jest wolny, jednak nie ma wytyczonego wejścia na skalny ostaniec.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Antoniewicz M., Zamki na Wyżynie Krakowsko – Częstochowskiej, Kielce 1998.
Leksykon zamków w Polsce, red. L.Kajzer, Warszawa 2003.
Sypek R., Zamki i obiekty warowne Jury Krakowsko-Częstochowskiej, Warszawa 2003.