Poznań – ratusz

Historia

    Ratusz w Poznaniu wybudowano na przełomie XIII i XIV wieku za panowania Wacława II Czeskiego. Po raz pierwszy pojawił się w dokumentach w 1310 roku. Był to wówczas jednopiętrowy gotycki budynek wzniesiony na planie kwadratu. Rozbudowano go w XV wieku, a w latach 1504-1508 przebudowano wnętrza. Wieżę wzniesiono na przełomie XV i XVI wieku na ówczesnym północno-zachodnim narożniku. W 1536 roku w mieście wybuchł wielki pożar, który strawił również ratusz. W latach 1540-1542 budowlę, a w szczególności wieżę wyremontowano. Mimo to jej stan nadal groził katastrofą. W 1550 Rada Miejska podpisała umowę na gruntowną przebudowę, połączoną z rozbudową ratusza, z architektem Janem Baptystą di Quadro z Lugano. Prace trwały do roku 1560, a w ich efekcie Di Quadro podwyższył budynek o jedną kondygnację, rozbudował w kierunku zachodnim, dodał attykę i trzykondygnacyjną loggię. Podczas tego remontu zamówiono u mistrza ślusarskiego Bartłomieja Wolfa nowy zegar, który posiadał także „urządzenie błazeńskie, mianowicie koziołki”. Zegar zainstalowano w 1551 roku.
    W 1675 piorun uderzył w wieżę, niszcząc ją wraz z zegarem i koziołkami. Odbudowana w 1690 roku, niezbyt długo górowała nad dachami miasta, gdyż w 1725 powalił ją huragan. W latach 1781-1784 dzięki staraniom Komisji Dobrego Porządku ratusz poddano gruntownej renowacji. Otrzymał wówczas kształt, który zasadniczo prezentuje do dziś. Wieżę zwieńczono klasycystycznym hełmem, na wschodniej elewacji Franciszek Cielecki namalował wizerunki królów z dynastii Jagiellonów, a pod wieżyczką środkową umieszczono kartusz z królewskimi inicjałami. Kolejny poważny remont przeprowadzono w latach 1910-1913, kiedy zniszczono renesansowe polichromie, zastępując je czarnym boniowaniem, jednak na wieżę powróciły koziołki. Podczas walk o Poznań w 1945 roku ratusz poważnie ucierpiał. Wieża zawaliła się aż do czworobocznej gotyckiej podstawy, a wnętrze zostało uszkodzone przez wybuch bomby. Renowację przeprowadzono w latach 1945-1954, przywracając renesansowy charakter elewacji.

Architektura

    Elewacje ratusza mają jednolity stylowo, renesansowy charakter. Jedynym zewnętrznym świadectwem gotyckiej przeszłości gmachu jest ceglany fragment wieży z początku XVI wieku. Elewacja frontowa  składa się z trójkondygnacyjnej, arkadowej loggii, nad którą wznoszą się trzy wieżyczki. Najstarszą częścią gmachu są wczesnogotyckie piwnice przykryte sklepieniami krzyżowo-żebrowymi. Z sal znajdujących się na parterze  jedynie w jednej zachowało się pierwotne sklepienie. Natomiast Wielka Sień na pierwszym piętrze jest jednym z najpiękniejszych wnętrz renesansowych w Polsce. Przykrywa ją bogato dekorowane kasetonowe sklepienie żaglowe, wsparte na dwóch filarach. Pozostałe sale pierwszego piętra to Sala Królewska, która służyła jako miejsce obrad rady miejskiej, oraz Sala Sądowa w przeszłości służąca jako miejsce rozpatrywania mniejszych spraw sądowych. Drugie piętro pierwotnie pełniło funkcje gospodarcze.

Stan obecny

    Służący do ostatniej wojny swojemu pierwotnemu przeznaczeniu ratusz, dziś jest siedzibą Muzeum Historii Miasta Poznania. W poszczególnych salach, idąc w górę, prezentowane są zabytki związane z kolejnymi etapami historii miasta, od średniowiecza, aż po współczesność. Codziennie w południe z ratuszowej wieży można usłyszeć grany na żywo hejnał, podczas którego trykają słynne koziołki. Godziny otwarcia muzeum i ceny biletów można sprawdzić na oficjalnej stronie internetowej tutaj.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Strona internetowa mnp.art.pl.
Strona internetowa poznan.pl, Ratusz.