Poznań – kościół Jana Jerozolimskiego

Historia

    Pierwszy kościół w tym miejscu został wzniesiony pod koniec XI wieku pod wezwaniem Michała Archanioła. Jan Długosz w swoich Rocznikach podaje, że dokładnie 6 maja 1170 roku książę Mieszko III Stary i biskup Radwan założyli przy kościele św. Michała hospicjum dla wędrowców i pątników. W 1187 roku kościół i hospicjum Mieszko przekazał zakonowi joannitów, którzy zajmowali się pomocą podróżnym. Na przełomie XII i XIII wieku zakon rozpoczął budowę nowego kościoła, który po licznych przebudowach przetrwał do dziś. Jest to jeden z pierwszych kościołów w Polsce, do którego budowy użyto cegły. Joannici przed 1288 rokiem zmienili patrona kościoła na św. Jana Jerozolimskiego, jednak jeszcze przez jakiś czas równolegle używano starego wezwania.
    Pod koniec XV wieku kościół został uszkodzony przez pożar. Podczas remontu nadano świątyni charakter gotycki, a około 1512 za komandora Stanisława Dłuskiego dobudowano od północy nawę boczną, dodano wieżę, a drewniany strop zastąpiono sklepieniem. Kolejny remont w latach 1719-1740 przyniósł od południa barokową kaplicę grobową pw. Krzyża Świętego.
    W 1832 rząd pruski dokonał kasaty zakonu, a kościół przekazano diecezji która utworzyła tu parafię.  W latach międzywojennych kościół był w bardzo złym stanie technicznym, w związku z czym w 1926 rozpoczęto jego remont. Otynkowano zewnętrzne ściany, z wyjątkiem fasady, która zachowała charakter średniowieczny, a sklepienie beczkowe z XVI wieku zastąpiono krzyżowym. Podczas II wojny światowej kościół zamieniono na magazyn, który został uszkodzony podczas walk w 1945. Podczas odbudowy i renowacji starano się przywrócić pierwotny, romański charakter budowli.

Architektura

  Kościół jest budowlą dwunawową, krytą spadzistym dachem. Ściany podpierają masywne skarpy. Jej najstarsze, romańskie mury wykonane są w wątku wendyjskim. Obie nawy przykryte są późnogotyckim sklepieniem gwiaździstym, a prezbiterium późnoromańskim sklepieniem krzyżowym. Warto zwrócić uwagę na romański portal ozdobiony dwoma kolumnami. Jedna z nich w trakcie renowacji została ustawiona do góry nogami.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Strona internetowa wikipedia.org, Kościół św. Jana Jerozolimskiego za murami w Poznaniu.