Oporów – zamek

Historia

   Pierwszy drewniany dwór w Oporowie powstał prawdopodobnie w połowie XIV wieku. Murowany zamek wzniesiony został w latach 1434-1449 przez biskupa kujawskiego Władysława Oporowskiego, choć możliwe jest, iż pierwsze prace podjęto już za życia wojewody łęczyckiego Mikołaja Oporowskiego na początku XV wieku.  Zamek stanowił centrum rozległych dóbr ziemskich rodu Oporowskich herbu Sulima.
   Na początku XVII wieku zamek przejęli Tarnowscy herbu Rola, następnie Sołłohubowie, Korzeniowscy, Pociejowie, rodzina Orsettich i Karscy. Remonty wykonane w XVII, XVIII i XIX wieku spowodowały tylko niewielkie przeróbki. Z około 1840 roku pochodzi przybudówka na dziedzińcu, tzw. „Kredens” oraz neogotycki portal bramy wjazdowej i taras przed mostem. Gruntowne prace konserwatorskie wykonane w latach 1962-1965 usunęły część przebudowy z XIX wieku, przywróciły pierwotną sylwetkę dachów i ganek komunikacyjny domu mieszkalnego. Spod tynków odsłonięto gotyckie portale i okna oraz drewniane, polichromowane stropy.

Architektura

   Zamek zajmuje centrum niewielkiego kopca otoczonego nawodnioną fosą. Jest założeniem ceglanym na fundamentach z kamieni eratycznych. W pierwszej fazie powstała czworoboczna, czterokondygnacyjne wieża opięta dwoma przyporami. W drugiej fazie z początku XV wieku włączono ją w czworobok murów obwodowych, a na południe od niej umieszczono przelot bramny. Równocześnie planowano budowę przy murze wschodnim domu mieszkalnego, ale zamiaru tego nigdy nie zrealizowano. W trzeciej fazie wzniesiono dom południowy, a naprzeciwko niego, przy murze postawiono dom drewniany. Wtedy też powstała druga wieża na murze wschodnim, mieszcząca kaplicę.
   Ostatecznie powstał zamek na planie nieregularnego czworoboku o wymiarach 25×30 metrów, składający się z budynków zgrupowanych wokół małego dziedzińca: jednotraktowego domu południowego o wymiarach 8,5×23,5 metra, czworobocznej wieży zachodniej o wymiarach 8,3×9,6 metra i wieży z kaplicą ulokowaną na osi kurtyny wschodniej.

Stan obecny

   Zamek mieści obecnie muzeum z ekspozycją wnętrz dworskich. Tworzą ją dzieła sztuki i wyroby rzemiosła artystycznego prezentujące kulturę szlachecką. Zbiory zawierają dzieła sztuki z różnych epok, od XVI do początku XX wieku. Otwarte jest codziennie w godzinach 10:00-16:00, a w sezonie wiosenno – letnim w godzinach 10:00-17:00.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Leksykon zamków w Polsce, L.Kajzer, S.Kołodziejski, J.Salm, Warszawa 2003.