Nysa – miejskie mury obronne

Historia

   Prawdopodobnie miasto otoczone było wałem drewniano-ziemnym z bramami już około 1261 roku. Umocnienia te zostały zniszczone podczas sporu między biskupem Tomaszem a księciem Henrykiem IV w 1284 roku, lecz już kilka lat później do 1290 zostały odbudowane. Murowane obwarowania otaczające główną część Nysy, czyli Nowe Miasto, powstały z inicjatywy biskupa Przecława z Pogorzeli w połowie XIV wieku. W obręb murów miejskich włączono teren dworu biskupiego mający jednak swój własny system obronny.
   Do 1414 roku miasto zostało otoczone drugim murem obronnym. Stare Miasto nadal otoczone było tylko umocnieniami drewno-ziemnymi z trzema bramami. Być może wiąże się to z faktem, iż do XVI wieku było ono samodzielnym organizmem z własną radą. Dodatkowo Stare Miasto miało luźną zabudowę z licznymi ogrodami. Posiadane fundusze przeznaczano jedynie na konserwację istniejących umocnień. Dlatego też zostało ono w odróżnieniu od Nowego Miasta zniszczone doszczętnie w 1428 roku podczas najazdów husyckich.
   W 1532 roku z inicjatywy ówczesnego burmistrza Nysy Melchiora Bobera, wieża przy bramie Celnej, prowadzącej do Starego Miasta, została przebudowana na wieżę bramną i jako jedyna w mieście miała most zwodzony. Pod koniec XVI wieku na polecenie biskupa  Jerina, wrocławski fortyfikator Schneider von Lindau opracował nowożytny system obronny. W jego efekcie Nysa została otoczona 10 bastionami, 4 rawelinami i fosą wodną. W późniejszym czasie, około 1700 roku powstał system pozwalający zatopić w razie oblężenia, przedpola na południe od fortyfikacji. System ten został użyty w 1741 roku, kiedy to z rozkazu ówczesnego komendanta Rotha zatopiono przedmieścia. Od 1862 roku rozpoczęto rozbieranie średniowiecznych murów miejskich.

Architektura

   Nyskie mury obronne tworzyły zamknięty obwód kształtem zbliżony do czworoboku, o zaokrąglonych narożach. Dodatkowe zabezpieczenie stanowił drugi, zewnętrzny mur. W obrębie wewnętrznych murów wzniesiono 28 baszt i cztery wieże bramne: Wrocławską na północy, Ziębicką na zachodzie, Bracką po stronie południowo-zachodniej i Celną na południu, która prowadziła na teren Starego Miasta. Samo Stare Miasto nie posiadało murowanych obwarowań, a jedynie wał ziemny z częstokołem, jakkolwiek w jego umocnieniach znajdowały się bramy Mikołajska i Zbójnicka. Całość fortyfikacji otaczała fosa, zasilana przez rzeki Nysę Kłodzką i Białą Głuchołaską.

Stan obecny

   Do dziś zachowały się dwie gotyckie wieże przybramne:  Wrocławska i Ziębicka, które obecnie służą jako punkty widokowe. Nieliczne zachowane fragmenty dawnych murów obronnych można zobaczyć np. przy wieży Wrocławskiej, przy ulicy Chodowieckiego czy obok kościoła św. Piotra i Pawła.

pokaż Wieżę Wrocławską na mapie

pokaż Wieżę Ziębicką na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Strona internetowa informacja-turystyczna.nysa.pl, Mury obronne.