Nowy Wiśnicz – zamek

Historia

Zamek wzniesiony został przez starostę sieradzkiego, ruskiego i krakowskiego Jana Kmitę w II połowie XIV wieku, jako obronna rezydencja właściciela. W posiadaniu Kmitów pozostał do śmierci Piotra, wojewody krakowskiego w 1553 roku. Później władali nim Barzowie, Stadniccy, a w 1593 roku klucz wiśnicki nabył Sebastian Lubomirski. Jego syn Stanisław w latach 1615-1621 przebudował rezydencję i umocnił fortyfikacjami bastionowymi. Nie oparła się jednak ona najazdowi Szwedów w XVII wieku. Zamek został zdewastowany i ograbiony. W posiadaniu Lubomirskich pozostał do połowy XVIII wieku. Po pożarze w 1831 roku został opuszczony i popadł w ruinę. Od całkowitego zniszczenia uchroniły go remonty podjęte przez Zjednoczenie Rodowe Lubomirskich, które odkupiło w 1901 roku dawną siedzibę. Po II wojnie światowej zamek przeszedł na własność państwa, a od roku 1949 prowadzone były prace mające przywrócić mu całkowicie dawny wygląd.

Architektura

Pierwotna siedziba Kmitów składała się z prostokątnego obwodu murów o wymiarach 30×50 metra i jednej wieży na rzucie kwadratu, wzniesionych z miejscowego piaskowca. Pozostała zabudowa była wówczas drewniana. Od południowego – wschodu zamek chroniony był fosą, a od północy częstokołem. Na początku XVI wieku rezydencja uzyskała kształt czteroskrzydłowego pałacu z dziedzińcem i trzema basztami w narożach. Dodatkowe wzmocnienie stanowiły dwie wieże bramne, wzniesione na krańcach wału ziemnego. Po 1516 Piotr Kmita podwyższył skrzydła mieszkalne o jedno piętro, a do południowego skrzydła dodał obszerny budynek gospodarczy. Dawna zachodnia brama została przekształcona w basteje. Zamiast częstokołu wybudowano mur kurtynowy.

Stan obecny

Obecnie zamek jest w bardzo dobrym stanie i udostępniony do zwiedzania. Administruje nim Muzeum Ziemi Wiśnickiej. Prezentuje on formę uzyskaną po przebudowach z XVII wieku. W jego wnętrzach wystawione są fotografie obrazujące dawny wygląd zamku, XIX i XX-wieczne meble, makiety oraz prace plastyczne licealistów. Do zwiedzania udostępniona jest również sala balowa, sala z pozłacanym sufitem, sala akustyczna wykorzystywana kiedyś jako miejsce spowiedzi, kaplica zamkowa oraz krypta z ekspozycją sześciu sarkofagów. Terminy i cennik sprawdzić można na oficjalnej stronie tutaj.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Moskal, K. Zamki w dziejach Polski i Słowacji, Nowy Sącz 2004.

Leksykon zamków w Polsce, L.Kajzer, S.Kołodziejski, J.Salm, Warszawa 2003.
Sypek A., Sypek.R., Zamki i obiekty warowne ziemi krakowskiej, Warszawa 2004.