Nowe Miasto Lubawskie – miejskie mury obronne

Historia

   Miejskie mury obronne Nowego Miasta Lubawskiego wzniesione zostały w pierwszej połowie XIV wieku na miejscu starszych, prowizorycznych umocnień drewniano-ziemnych. W pierwszym etapie wzmocniono wjazdy do miasta, poprzez wybudowanie murowanych bram. W drugiej połowie XIV wieku nastąpiła dalsza rozbudowa obwarowań. W XVII wieku fortyfikacje uległy częściowemu zniszczeniu, chociaż jeszcze podczas wojen szwedzkich skutecznie powstrzymywały ataki wroga. Całkowity upadek znaczenia murów miejskich Nowego Miasta Lubawskiego nastąpił w XIX wieku, a cegła i kamień z nich pozyskane stanowiły źródło budulca do wznoszenia domów. W latach 30-tych XX wieku w obu zachowanych basztach bramnych przebite zostały przejścia dla pieszych, a w latach 50-tych pomieszczenia Bramy Brodnickiej zostały adaptowane na siedzibą Muzeum Ziemi Lubawskiej.

Architektura

   Linia murów obronnych wytyczona została po obwodzie zbliżonym kształtem do trapezu o wymiarach 300 x 320 metrów z zakrzywieniem po stronie południowo – zachodniej. Górne partie murów wzniesione zostały z cegły, natomiast partie fundamentowe z granitowych kamieni polnych. Dla wzmocnienia obronności muru, w główny ciąg fortyfikacji wbudowano 21 otwartych od strony miasta, prostokątnych baszt wykuszowych. W trzech narożnikach murów wzniesiono zamknięte baszty cylindryczne, a w czwartym kwadratową.
   Do miasta prowadziły trzy bramy: od strony północnej Bratiańska, od północno-zachodniej Lubawska zwana również Łąkorską zaopatrzona w przedbramie i od strony południowo-zachodniej Brodnicka zwana też Kurzętnicką. Zewnętrzne uzupełnienie obwarowań stanowiła podwójna fosa zasilana wodą z Drwęcy oraz wał ziemny. Ważną rolę obronną pełnić również mógł kościół farny zlokalizowany w północno – wschodnim narożniku.

Stan obecny

   Najcenniejszym, zachowanym elementem nowomiejskich fortyfikacji są dwie gotyckie wieże bramne: Lubawska i Brodnicka. Najbardziej czytelne fragmenty miejskich obwarowań znajdują się w części południowej miasta, na zachód od Baszty Brodnickiej; wzdłuż ulicy Okólnej oraz w części północno-wschodniej w pobliżu kościoła parafialnego św. Tomasza, gdzie zachowały się również relikty narożnej baszty okrągłej.

pokaż Bramę Brodnicką na mapie

pokaż Bramę Lubawską na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Czubiel L., Domagała T., Zabytkowe ośrodki miejskie Warmii i Mazur, Olsztyn 1969.

Strona internetowa zabytek.pl, Miejskie mury obronne Nowe Miasto Lubawskie.