Myślibórz – miejskie mury obronne

Historia

W okresie od VII do V wieku p.n.e. nad pobliskim jeziorem znajdował się gród kultury łużyckiej. W X wieku na skrzyżowaniu szlaków handlowych zlokalizowano gród pomorski i osadę rybacką, odstąpioną w 1261 roku przez Templariuszy margrabiemu brandenburskiemu. Mury obronne Myśliborza wzniesiono w drugiej połowie XIII wieku, w czasach intensywnego rozwoju miasta, które w latach 1298-1537 było stolicą Nowej Marchii i, co za tym idzie, gospodarczym centrum regionu. Przez pierwszą połowę XV wieku miasto znajdowało się w rękach Krzyżaków, co doprowadziło w 1433 roku do spalenia przez husytów, a w 1473 roku do zdobycia i zniszczenia przez zachodniopomorskiego księcia, Bogusława X. Następne zniszczenia miasta, a przez to i uszkodzenia obwarowań, miały miejsce w XVI wieku z powodu pożarów i w XVII wieku w czasie wojny trzydziestoletniej. Szczególnie dotkliwy był pożar z 1539 roku, który strawił prawie całą zabudowę. Po usunięciu zniszczeń zapadła decyzja odbudowy także obwarowań miejskich, lecz już na zmienionym planie. Uratowane fragmenty murów obronnych dostosowano do nowego miasta. Spustoszenia i rozwój broni palnej doprowadziły do stopniowego upadku znaczenia myśliborskich fortyfikacji.

Architektura

Mury obronne zbudowane są z granitowych kamieni polnych i w mniejszym stopniu z cegły. Ich długość wynosiła około 1900 metrów. W ciągu murów znajdowały się trzy bramy i 49 baszt, głównie łupinowych, rozmieszczonych w odstępach 24 – 30 metrów. Bramy miejskie to od strony zachodniej Brama Młyńska, zwana również  Kostrzyńską, od północy Brama Pyrzycka i od wschodu Brama Nowogródzka zwana także Bramą Gorzowską. Początkowo miały one formę graniastosłupów, później podwyższono je i nadano formy szczytowe z elewacjami rozczłonkowanymi blendami. Brama Młyńska posiadała przedbramie składające się z szyi, zakończonej dwoma cylindrycznymi basztami, połączonymi murem z centralnie umieszczonym przejazdem. Obwarowania były wzmocnione wałem i podwójnym pierścieniem fos.

Stan obecny

Do dnia dzisiejszego zachowała się Brama Nowogródzka i Brama Pyrzycka oraz baszta Prochowa. Znaleźć także można liczne fragmenty muru obronnego, także z otwartymi basztami wykuszowymi.

pokaż Bramę Pyrzycką na mapie

pokaż Bramę Nowogródzką na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Lukas E, Średniowieczne mury miejskie na Pomorzu Zachodnim. Poznań 1975.
Pilch.J, Kowalski S., Leksykon zabytków Pomorza Zachodniego i ziemi lubuskiej, Warszawa 2012.