Moraczewo – wiatraki koźlaki

Historia

Na terenie wsi Moraczewo i  Lednogóra stanęły w latach 60-tych XX wieku trzy wiatraki koźlaki. Przeniesione zostały ze Swadzimia, Sołeczna i Sędziwojewa w ramach zagospodarowania Szlaku Piastowskiego. Wszystkie powstały na początku XIX wieku. Pomimo późnej daty budowy umieściłem je na stronie gdyż wiatraki kozłowe na ziemiach polskich  pojawiły się w XIV wieku i bez większych zmian konstrukcyjnych przetrwały do drugiej połowy XX wieku.

Architektura

Koźlaki zbudowane są z drewna, a z zewnątrz pokryte gontem. Posiadały trzy kondygnacje. Dolna zajęta była przez stabilizującą konstrukcję kozła, podtrzymującą słup stanowiący pionową oś, wokół której obracano całą konstrukcję wiatraka wraz z mechanizmem po to, aby jego śmigła, zwane też skrzydłami mogły przyjąć odpowiednie położenie w stosunku do napędzającego je wiatru. Dwie wyższe kondygnacje przeznaczano do produkcji mąki. W środkowej znajdowały się kamienie młyńskie. Gontowe ściany początkowo, ze względu na koszt i ciężar, nie sięgały do samej ziemi. Zapewne ten widok dał początek bajkom o „chatce na kurzej łapce”. W opowieściach być może chodziło o zniechęcenie dzieci od zbliżania się do wiatraka, bowiem jego skrzydła były przyczyną wielu śmiertelnych wypadków. Wiatrak kozłowy był w stanie w ciągu 120-150 wietrznych dni w roku zemleć od 60 do 90 ton ziarna.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Strona internetowa wikipedia.org, Koźlak (wiatrak).