Międzyrzecz – zamek

Historia

   Murowany zamek powstał na miejscu starszego, drewniano – ziemnego grodu, położonego w widłach Obry i Paklicy. Gród ten był w czasach pierwszych Piastów jedną z najważniejszych polskich warowni, broniących terytorium Wielkopolski od północnego zachodu. Prawdopodobnie już w XIII wieku znajdowała się tu murowana wieża, lecz pełna przebudowa w murowany zamek nastąpiła w czasach Kazimierza Wielkiego, około 1350 roku.
   W 1474 zajęty został przez wojska Macieja Korwina, a w 1520 zniszczony przez najemników wspomagających krzyżaków w wojnie z Polską. W związku z tymi niepowodzeniami rozpoczęto jego odbudowę i wzmocnienie, prowadzone do 1574 roku. Wykonano wtedy m.in. dwie okrągłe basteje artyleryjskie przed wjazdem. Starostami międzyrzeckimi byli wówczas wybitni magnaci i żołnierze, jak Jan Służewski, Aleksander Zborowski, Jan Zamoyski, czy Stanisław żółkiewski.
   W 1655 roku zamek został uszkodzony przez wojska szwedzkie i mimo próby odbudowy przez Piotra Opalińskiego nie podniósł się już z upadku. Na początku XVIII wieku jego stan był już tak zły, że od strony miasta wzniesiono  nowy budynek będący siedzibą starostów. Po II rozbiorze Polski, zamek wraz z zabudowaniami dworskimi, folwarkiem oraz parkiem władze pruskie przekazały niemieckiej rodzinie ziemiańskiej. Od 1945 zabytek służy jako muzeum.

Architektura

   Zamek leżał na zachód od miasta w naturalnie obronnym otoczeniu wśród rozlewisk rzeki i podmokłych łąk. Od miasta oddzielony był korytem Paklicy. Owalny narys murów powtarzał linię wcześniejszych drewniano – ziemnych wałów grodowych. Wjazd do zamku prowadził od wschodu, tam też znajdował się główny dom mieszkalny. Ważnym elementem była cylindryczna wieża, trudna dziś do zlokalizowania wieża, lecz usytuowana najpewniej na północ od budynku bramnego. Została ona rozebrana w trakcie szesnastowiecznych modernizacji. Na południowy wschód od zamku, oddzielony fosą, znajdował się przygródek z drewnianymi budynkami gospodarczymi. Po 1520 roku zmodernizowany zamek zaopatrzono w dwie cylindryczne basteje przystosowane już do ognia artyleryjskiego.

Stan obecny

   Do naszych czasów z zamku przetrwał pełen zarys murów obwodowych, częściowo odbudowany budynek bramny i dwie XVI-wieczne basteje. Ceny oraz godziny otwarcia muzeum zamkowego sprawdzić można na oficjalnej stronie tutaj.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Leksykon zamków w Polsce, L.Kajzer, S.Kołodziejski, J.Salm, Warszawa 2003.
Pilch.J, Kowalski S., Leksykon zabytków Pomorza Zachodniego i ziemi lubuskiej, Warszawa 2012.