Liw – zamek

Historia

   Fundatorem zamku  w końcu XIV wieku był książę mazowiecki Janusz I Starszy. Pożar w trakcie budowy przedłużył prace, które ukończono dopiero w 1429 roku. Wtedy to budowniczy mistrz Niclos przedstawił księciu rachunki. Zamek do czasu włączenia Mazowsza do Korony był siedzibą książęcą, strzegącą  przeprawy przez rzekę. Był także wartownią umiejscowioną na wschodniej granicy księstwa. Następnie został siedzibą starostów.
   W 1657 roku wojska szwedzkie ostrzelały z dział zamek, a po zdobyciu spaliły. Po raz kolejny warownia uległa zniszczeniom z rąk wojsk szwedzkich w 1700 i 1703. Po zniszczeniach wojennych warowni nie odbudowano. Na piwnicach spalonego Domu Dużego wzniesiono drewniany dom kancelarii, który służył starostom liwskim do końca XVIII wieku.  Pod koniec XVIII wieku decyzją starosty Tadeusza Grabianki na miejscu Domu Małego naprzeciwko drewnianej kancelarii wzniesiono murowany barokowy dwór. Stał się on z czasem siedzibą urzędów starostwa i sądu ziemskiego.
   Po przeniesieniu władz administracyjnych do Siedlec podupadły zamek stopniowo był rozbierany. Podczas II wojny światowej niemieckie władze okupacyjne wprowadzone w błąd o krzyżackim pochodzeniu warowni przez miejscowego społecznika Otto Warpechowskiego zrezygnowały z rozbiórki zamku, a nawet częściowo go zabezpieczyły. Niestety w 1944 zamek uległ uszkodzeniu podczas działań wojennych. Restauracji dokonano w latach 1957-1961.

Architektura

   Zamek wzniesiono z cegły na fundamentach z kamieni eratycznych. W pierwszej fazie warownia, założona na planie kwadratu  o boku około 32 metrów, składała się z murów obwodowych zwieńczonych krenelażem, trzyizbowego domu głównego przy kurtynie północno – wschodniej i stojącego naprzeciwko domu pomocniczego. Wjazd poprzedzony był wysuniętą przed lico murów czworoboczną, niską wieżą bramną, wzmocnioną narożnymi szkarpami.
   Na początku XVI wieku podwyższono mury obwodowe, główny dom nadbudowano o jedną kondygnację, a wieżę zamknięto murem od strony dziedzińca. W latach 1549-1570 wieżę podwyższono do czterech kondygnacji z najwyższym piętrem w formie wieloboku.

Stan obecny

   Obecnie zamek składa się z okazałej wieży bramnej i fragmentu muru przylegającego do niej. Z dawnego Domu Dużego zachowały się jedynie gotyckie piwnice i fundamenty okalających go murów. W odbudowanym dworze kancelarii oraz w wieży swoją siedzibę ma muzeum historyczne. Jego ekspozycja prezentuje historię zamku, malarstwo oraz broń i uzbrojenie z różnych epok.  W okresie letnim przed zamkiem placówka organizuje różne imprezy plenerowe m.in. inscenizacje turniejów rycerskich.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Leksykon zamków w Polsce, L.Kajzer, S.Kołodziejski, J.Salm, Warszawa 2003.