Lipnica Dolna – kościół św Leonarda

Historia

   Kościół św Leonarda w Lipnicy wybudowany został pod koniec XV wieku, mimo iż niepotwierdzona, miejscowa tradycja przypisuje mu za datę powstania rok 1141. Taką date można odczytać na dębowym słupie wewnątrz świątyni, który miał być przedstawieniem słowiańskiego bożka z pogańskiej świątyni znajdującej się tu przed wybudowaniem kościoła. Według badaczy jest to pionowa belka krzyża, pochodzącego prawdopodobnie z pierwszego chrześcijańskiego kościoła jaki tu postawiono w XII/XIII wieku. Ówcześnie nie stosowano bowiem ołtarzy, a w świątyniach stawiano jedynie krzyże.
  W XVIII wieku korpus kościoła otoczono dookolnie biegnącymi otwartymi sobotami, a w roku 1711 roku dodano barokową wieżyczkę będąca wówczas dzwonnicą. W XIX wieku dodano portal zachodni. Kościół był wielokrotnie remontowany, jednak szczęśliwie nie przeszedł nigdy poważniejszych zniszczeń.  Po raz ostatni uszkodzony został przez powódź w 1997 roku. Woda podmyła wówczas fundamenty, dostała się do wnętrza i zniszczyła kryptę. Świątynię uratowali mieszkańcy wsi, przywiązując ją linami do potężnych drzew. Po ustąpieniu powodzi szybko przystąpiono do gruntownych prac remontowych.

Architektura

    Jest to świątynia gotycka, orientowana, o konstrukcji zrębowej, dwudzielna z prezbiterium zamkniętym trójbocznie. Nawa jest szersza, w kształcie kwadratu. Dach świątyni jest jednokalenicowy, o konstrukcji więźbowo-zaskrzynieniowej, kryty gontem. Zgodnie z dawną tradycją okna są tylko po stronie południowej, zaś drzwi wejściowe od południa i zachodu. W surowym wnętrzu wrażenie robią polichromie ornamentalne i figuralne szczelnie pokrywające ściany i powały. Najstarsza dekoracja stropów w prezbiterium pochodzi z końca XV wieku, a w nawie z XVI wieku.

Stan obecny

   Kościół zachował się do dziś w stanie prawie niezmienionym od momentu powstania i należy do najcenniejszych zabytków Polski. Na potwierdzenie tego w 2003 roku został wpisany, wraz z innymi drewnianymi kościołami południowej Małopolski i Podkarpacia, na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Krasnowolski B., Leksykon zabytków architektury Małopolski, Warszawa 2013.
Szlak architektury drewnianej. Małopolska, Cisowski B., Duda M., Kraków 2005.