Krzemionki – kopalnia i osada neolityczna

Historia

   Kopalnie krzemienia pasiastego w Krzemionkach Opatowskich eksploatowane były w latach ok. 3900-1600 p.n.e. i należały do jednej z najważniejszych w Europie. W neolicie minerał ten wydobywany był przez ludność kultury pucharów lejkowatych i kultury amfor kulistych, a w epoce brązu przez ludność kultury mierzanowickiej, których gospodarka nie opierała się już na łowiectwie i zbieractwie, ale na uprawie roli i hodowli zwierząt. Umiejętność obróbki krzemienia i kamienia stawała się coraz ważniejsza, gdyż wytwarzano z nich narzędzia i broń. Zwiększone zapotrzebowanie na krzemień spowodowało konieczność wydobywania jego większych ilości z macierzystej skały wapiennej, bądź kredowej. Tak powstały kopalnie tego surowca sięgające swą głębokością od kilku do kilkunastu metrów oraz ogromne pola górnicze. Część wydobytego tutaj krzemienia była przetwarzana w okolicznych osadach i później rozprowadzana nawet na odległość 660 km. Po okresie eksploatacji neolitycznej tereny krzemionek przez długi czas zarastał las, dzięki czemu ślady prahistorii nie zostały zniszczone. Dopiero w 1913 roku powstała wieś Krzemionki, nastąpił wyręb lasów, a następnie odkrycie wyrobisk górniczych.

Architektura

   Na obszarze Krzemionek znajduje się około 4 tysięcy kopalń, reprezentujących większość pradziejowych technik pozyskiwania krzemienia. Występują tu cztery rodzaje obiektów górniczych, które różnią się między sobą głębokością oraz sposobem prowadzenia prac wydobywczych. Są to kopalnie jamowe, niszowe, filarowo-komorowe i komorowe. Największe i najbardziej skomplikowane kopalnie komorowe osiągały głębokość do 9 metrów i powierzchnię kilkuset metrów kwadratowych. Wysokość podziemnych wyrobisk mieściła się w przedziale 55 – 120 cm.

Stan obecny

   W rezerwacie archeologicznym Krzemionki zobaczyć można zespół neolitycznych kopalni krzemienia pasiastego oraz rekonstrukcję neolitycznej osady. Mimo, iż nie jest ona wiernym odwzorowaniem żadnego ze znanych stanowisk archeologicznych, jednak oglądając ją można wyobrazić sobie jak ludzie epoki kamienia i wczesnej epoki brązu organizowali przestrzeń, którą zamieszkiwali. Wioska składa się z rekonstrukcji czterech domów mieszkalnych zbudowanych na podstawie dokumentacji z badań archeologicznych w Dobroniu, Sicinach i Brzeziu. Otoczone są one palisadą i rowem obronnym, podobnie jak niektóre znane osady neolityczne (np. Stryczowice, Bronocice, Złota).
   Trasa turystyczna neolitycznych kopalni liczy ok. 1,5 km długości i prezentuje oryginalne wyrobiska neolitycznych kopalń, hałdy górnicze oraz zagłębienia poszybowe. Trasa podziemna liczy prawie 500 m długości i w najgłębszym miejscu osiąga 11,5 metra. Umożliwia obejrzenie zarówno świetnie zachowanych wyrobisk pradziejowych kopalń krzemienia pasiastego, jak i zapoznanie się z geologią regionu. Muzeum otwarte jest codziennie w kwietniu i październiku od godz. 9.00 do 17.00, od listopada do marca w godz. 8.00 do 16.00,  od maja do września w godz. 9.00 do 19.00.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Strona internetowa krzemionki.pl, Rekonstrukcja osady.
Strona internetowa wikipedia.org, Krzemionki.