Krosno – kościół świętej Trójcy

Historia

    Początki kościoła parafialnego w Krośnie związane są z lokacją miasta na prawie magdeburskim, która nastąpiła w latach 40-tych XIV stulecia. Fara została wtopiona bezpośrednio w obwód murów miejskich i stała się istotnym elementem średniowiecznych obwarowań miasta. Do dzisiaj czytelnym elementem średniowiecznych umocnień, jest przyziemie XIV-wiecznej wieży obronnej, zachowane w południowo-zachodnim narożniku nawy kościoła. Pierwotnie była to wysoka wieża pełniąca funkcję strażnicy miejskiej i dzwonnicy kościelnej.
   W XV wieku, gdy Krosno przeżywało znaczny rozwój i wzbogacenie,  rozbudowywano również farę. W pierwszej połowie tego stulecia od północy zostają dobudowane kaplice Św. Anny (przed 1402) i Św. Wojciecha (przed 1448), a od strony południowej Bractwa Najświętsze Maryi Panny (przed 1446) i św Piotra i Pawła (przed 1512). U schyłku XV wieku nadbudowano prezbiterium i zasklepiono go nowym, zachowanym do dzisiaj, późnogotyckim sklepieniem sieciowym. Przełom wieku XV i XVI przyniósł powiększenie zakrystii w kierunku wschodnim i jej nadbudowę o pomieszczenie skarbca na piętrze.
   W roku 1638 miał miejsce w Krośnie groźny pożar, jednak w świetle nowszych badań kościół nie uległ dużym zniszczeniom. Nowożytne przekształcenia świątyni są efektem zmian wprowadzonych przez rajce krośnieńskiego Wojciecha Roberta Portiusa w XVII wieku. Prace prowadzone pod kierunkiem włoskiego muratora Wincentego Petroniego, przeobraziły wnętrze świątyni z gotyckiego na manierystyczne. Z tego czasu pochodzi sklepienie kolebkowe w nawie, wsparte na wprowadzonych do wnętrza świątyni skarpach wewnętrznych. Wtedy też Petroni przebudował kaplicę św Piotra i Pawła na kopułowe mauzoleum rodziny Portiusów. W takiej formie, z niewielkimi już tylko zmianami, krośnieński kościół farny przetrwał do początku XX wieku, kiedy odrestaurowano i odsłonięto wiele zatartych wcześniej cech i elementów stylowych.

Architektura

    Kościół składa się trójprzęsłowego prezbiterium zamkniętego trójbocznie z zakrystią od północy oraz z pięcioprzęsłowej nawy. Do nawy dobudowanych jest kilka kaplic, od północy są to kaplice św. Wojciecha, św. Jana Nepomucena i św. Anny zaś od południa w przyziemiu dawnej wieży kruchta a dalej kaplice Matki Boskiej oraz Piotra i Pawła. Na zewnątrz prezbiterium opięte jest uskokowymi przyporami, między którymi mieszczą są ostrołukowe okna gotyckie. Fasada zachodnia zwieńczona jest trójkątnym szczytem z uskokami po bokach i rozczłonkowanym pięcioma ostrołukowymi blendami, w jej dolnej części znajduje się duże okno ostrołukowe z laskowaniami. Wewnątrz prezbiterium nakryte jest późnogotyckim sklepieniem sieciowym.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Strona internetowa zabytkowekoscioly.net, Krosno, kościół Trójcy Świętej.