Kórnik – zamek

Historia

Zamek powstał pod koniec XIV wieku z fundacji Wyszoty z Kórnika, brata biskupa poznańskiego Mikołaja. Pierwsza przebudowa znana jest z aktu spisanego w 1426 roku pomiędzy Mikołajem z Górki, kanclerzem kapituły poznańskiej, a cieślą Mikołajem z Poznania. Powiększono wtedy  powierzchnię użytkową zamku i jego walory obronne. Kolejna rozbudowa łączy się z latami 1555-1574 i wojewodą poznańskim Stanisławem Górką. Zamek stał się wtedy renesansową rezydencją obronną. Po bezpotomnej śmierci Stanisława Górki w 1592 roku zamek przeszedł w posiadanie Czarnkowskich, a w 1610 został sprzedany przez Andrzeja Czarnkowskiego Zygmuntowi Grudzińskiemu. Od 1676 roku zamek był własnością rodu Działyńskich. W II połowie XVIII wieku Teofila Potulicka z Działyńskich przebudowała zamek na rezydencję pałacową w stylu francuskim. Ostateczną zmianę wyglądu obiektu przeprowadził w XIX wieku Tytus Działyński w stylu neogotyku angielskiego.

Architektura

Średniowieczny zamek wzniesiony był z cegieł na kamiennym fundamencie, na kopcu ziemnym otoczonym fosą. Miał on formę czworoboku z cylindryczną wieżą główną o średnicy 8 metrów w narożniku północno – wschodnim. Prowadzący od północy wjazd, wzmocniony był wysuniętym z obwodu prostokątnym budynkiem bramnym o wymiarach 6,5×8,5 metra. Zabudowę stanowił dom o długości 10 i szerokości 9 metrów, być może dwu lub trzykondygnacyjny, jednoprzestrzenny. Po przebudowie z pierwszej połowy XV wieku powstały dwa domy konstrukcji szachulcowej, trójkondygnacyjne, o wymiarach 5,5×11 metrów, które tworzyły kształt litery L. Przy domach powstały dwa alkierze o formach półcylindrycznych baszt. Nadbudowano także w drewnie dom mieszkalny i budynek bramny.

Stan obecny

Liczne przebudowy zatarły całkowicie pierwotny wygląd zamku, którego średniowieczne mury ukryte są w nowożytnej bryle. W zamku obecnie mieści się muzeum z wieloma unikatowymi eksponatami: meblami, obrazami mistrzów polskich i europejskich, rzeźbami, numizmatyką, militariami polskimi i wschodnimi, oraz wyrobami rzemiosła artystycznego z porcelany i srebra. Zamek jest także siedzibą Biblioteki Kórnickiej PAN, jednej z największych bibliotek w Polsce. Muzeum otwarte jest od od wtorku do niedzieli: 10.00-17.00, a poza sezonem 10.00-16.00.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Leksykon zamków w Polsce, L.Kajzer, S.Kołodziejski, J.Salm, Warszawa 2003.