Kołobrzeg – konkatedra NMP

Historia

   Kościół parafialny Najświętszej Marii Panny w Kołobrzegu zaczęto wznosić na początku XIV wieku na miejscu starszej budowli z XIII wieku. Początkowo nadano mu formę trójnawowej hali z jedną wieżą, dobudowanymi zapewne do starego prezbiterium. W latach 1323-1331 wzniesiono nowe gotyckie prezbiterium, a w okresie 1386-1400 dwie nawy zewnętrzne. W XV wieku w północną nawę boczną wbudowano emporę oraz wzniesiono wieżę północną. Na skutek osiadania gruntu kilkakrotnie dochodziło do przebudowy świątyni. Pod koniec XV wieku połączono wieżę północną i południową w jeden masywny blok, dodano hełm środkowy i w ten sposób nadano świątyni ostateczny wygląd.
   Od XIV wieku kościół Mariacki w Kołobrzegu pełnił rolę kolegiaty, a od XVI wieku był świątynią protestancką. Od XVII do XX wieku był wielokrotnie niszczony przez działania wojenne. W 1945 roku podczas walk o Festung Kolberg stanowił ważny punkt obrony miasta i został zniszczony przez ostrzał artylerii radzieckiej. Po II wojnie światowej ruiny kościoła początkowo zamierzono rozebrać, na szczęście w 1957 roku przekazano go kościołowi katolickiemu i rozpoczęto odbudowę.

Architektura

   Jest to gotycki kościół halowy, murowany z cegły na kamiennej podmurówce. Ostatecznie uzyskał wygląd świątyni pięcionawowej, piecioprzęsłowej, orientowanej i oszkarpowanej z wyodrębnionym prezbiterium zakończonym pięciobocznie. Nawa główna i przylegające do niej nawy boczne mają jedną wysokość, natomiast skrajne są niższe i przedzielone emporami. Otwory okienne i wejściowe mają ostrołukowe wykończenia, profilowane uskokowo. Po stronie zachodniej wznosi się masywna czterdziestometrowa wieża, zbudowana na planie prostokąta, zwieńczona hełmem ostrosłupowo-iglicowym z latarnią. Na całej szerokości wieża poprzecinana jest oknami i blendami. W zewnętrznych nawach bocznych występuje sklepienie gwiaździste, a w nawie głównej, nawach bocznych i prezbiterium krzyżowo-żebrowe. Nieco niższe nawy zewnętrzne otwarte są wysokimi arkadami. Na północno – wschodnim filarze zachowała się gotycka polichromia z przedstawieniem Madonny z dzieciątkiem, w północnej nawie wewnętrznej pary Panien Mądrych i Głupich, a w przyziemiu sceny pasyjne.
   Do średniowiecznego wyposażenia należy: gotycka menora pochodząca z 1327 roku, krucyfiks z 1330 roku, chrzcielnica z 1355 roku, gotyckie świeczniki Korona Holków z 1420 roku, oraz Korona Schlieffenów z 1523 roku, nagrobne tablice kołobrzeskich mieszczan, a także stalle rajców miejskich pochodzące z XIV wieku. Są to najstarsze stalle w Polsce.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Pilch.J, Kowalski S., Leksykon zabytków Pomorza Zachodniego i ziemi lubuskiej, 2012.
Strona internetowa wikipedia.org, Bazylika konkatedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kołobrzegu.