Goleniów – kościół św Katarzyny

Historia

   Gotycki kościół św. Katarzyny wybudowany został w XV wieku na fundamentach starszego kościoła późnoromańskiego, wzniesionego zapewne wkrótce po lokacji miasta w roku 1268 roku. Źródła historyczne potwierdzają istnienie tutaj kościoła już w 1271 roku, kiedy to książę pomorski Barnim I oddał świątynię pod patronat klasztoru wiktorynów w Ückermunde. Według dokumentu z 1368 roku patronat nad kościołem sprawował w tym czasie zakon joannitów w Baniach.
   Gotycki kościół powstawał etapami od pierwszej ćwierci XV wieku do około drugiej ćwierci XVI stulecia. Po 1534 roku został przejęty przez ewangelików, którzy w 1589 roku nadbudowali wieżę. W kolejnych wiekach średniowieczny kościół, w wyniku pożarów i zniszczeń w wojnach okresu nowożytnego, ulegał częściowym przekształceniom. Pierwsze poważne zniszczenia wiązały się z wielkimi pożarami miasta w latach 1621 i 1686. Kolejne, katastrofalne w skutkach, zniszczenia nastąpiły w czasie działań wojennych z 1945 roku. Średniowieczną formę świątyni zrekonstruowano na przełomie lat 50-tych i 60-tych XX wieku.

Architektura

   Podczas pierwszej fazy budowlanej powstał korpus kościoła o formie trójnawowej, trójprzęsłowej hali oraz dwuprzęsłowe prezbiterium. Od zachodu dobudowano kwadratową w rzucie wieżę, a przy północnej ścianie prezbiterium parterową zakrystię. We wschodnim narożniku nawy północnej powstała wieżyczka komunikacyjna, w późniejszym okresie obudowana kaplicami. We wnętrzu ściany obwodowe zostały zakomponowane w układzie dwukondygnacyjnym z niszami arkadowymi w partii cokołowej. Korpus podzielony został na nawy trzema parami ośmiobocznych filarów.
   W drugiej połowie XV wieku przeprowadzono rozbudowę kościoła. Wybudowano wówczas ciąg kaplic przy nawie bocznej północnej, a przy nawie południowej kruchtę i kaplicę. Istniejącą już zakrystię nadbudowano o kondygnację piętra. Po stronie północnej i południowej wieży dobudowano dwuprzęsłowe kaplice, stanowiące przedłużenie naw bocznych i skomunikowane z przyziemiem wieży. Wnętrze zwieńczono krzyżowo – żebrowym sklepieniem, a w kaplicach przywieżowych i kruchcie zastosowano sklepienia gwiaździste.

Stan obecny

   Kościół pod wezwaniem św. Katarzyny to cenny przykład lokalnej odmiany halowego kościoła miejskiego, oryginalnego typu w późnogotyckiej architekturze regionu nadbałtyckiego.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Pilch J., Kowalski S., Leksykon zabytków Pomorza Zachodniego i ziemi lubuskiej, Warszawa 2012.
Strona internetowa encyklopedia.szczecin.pl, Kościół św. Katarzyny (Goleniów).