Gniew – kościół św Mikołaja

Historia

   Budowę kościoła poświęconego św. Mikołajowi, opiekunowi żeglarzy i kupców, rozpoczęto w połowie XIV wieku, zaczynając wznoszenie od prezbiterium. Prace budowlane związane z korpusem i wieżą przeciągnęły się do połowy XV wieku. W drugiej połowie XV wieku, gdy Zakon opuścił miasto, wieżę podwyższono, a do do wschodniego przęsła korpusu dostawiono kaplice. Około 1557 roku kościół przejęli w swe posiadanie protestanci. Dopiero w 1596 roku świątynię zwrócono katolikom. Na przełomie XVII i XVIII wieku kościół dotknęła nieznana katastrofa. W jej wyniku zniszczeniu uległy górna część wieży i sklepienia naw, które zostały odbudowane i odrestaurowane. W 1945 roku pociski artyleryjskie uszkodziły wieżę i mury kościoła, zniszczone zostały dachy i wszystkie okna. Po wojnie dokonano niezbędnych napraw i remontów.

Architektura

   Gotycka budowla jest kościołem halowym, trzynawowym o harmonijnym zespole wnętrza. Nawy boczne są oddzielone od nawy głównej ośmiobocznymi filarami. Do nawy od wschodu przystaje absyda o wielobocznym zamknięciu, która jest najstarszą częścią kościoła. Okna prezbiterium jednodziałowe o ostrych łukach są bogato profilowane. Charakterystyczna dla gotyku pomorskiego, w swej surowej, fortecznej formie jest wieża, wbudowana w bryłę nawy. Po odnowieniu została ona zakończona od południa i północy szczytnicą schodkową. Silne skarpy o kilku uskokach wspierają w regularnych odstępach ściany naw. Obok konstrukcyjnego znaczenia posiadają walory dekoracyjne, akcentują pionowość budowli i rozczłonkowują jej powierzchnię.
   Wnętrze kościoła jest całkowicie przesklepione. Z pierwotnych sklepień, gotyckie zachowały się w prezbiterium – sklepienie gwiaździste o dekoracyjnym rysunku żeber, i w zakrystii – sklepienie krzyżowo-żebrowe. Podobne sklepienie posiada kaplica północna, podczas gdy południową przykryto sklepieniem gwiaździstym. Do okresu gotyckiego należy z pewnością także sklepienie pod wieżą, krzyżowo-żebrowe. Natomiast sklepienia naw wzorowano na sklepieniu prezbiterium. Ze średniowiecznego wyposażenia odnaleźć można gotycką czasze dawnej chrzcielnicy z XV-XVI wieku.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego