Giżycko – zamek krzyżacki

Historia

   Pierwszy zamek w Giżycku (Lötzen) założyli Krzyżacy w 1340 roku jako samotny, wysunięty głęboko w puszczę posterunek, umieszczony na przesmyku między dwoma jeziorami. Tą zapewne jeszcze drewnianą  budowlę zniszczyli Litwini w 1365 roku. Nowy, murowany już zamek wzmiankowany był od 1399 roku. Była to siedziba komornika, a od XV wieku prokuratora krzyżackiego. W czasie wojny trzynastoletniej między królestwem polskim i zakonem krzyżackim okoliczna ludność spaliła zamek w 1455 roku. Zniszczenia były tak duże, że kolejny prokurator krzyżacki był wzmiankowany dopiero w 1489 roku. Od 1525 roku zamek przeszedł w ręce zarządców świeckich; wprowadził się do niego starosta książąt pruskich. W XVI wieku przeszedł on przebudowę renesansową, a kolejne zmiany nastąpiły w XVII podczas jego adaptacji do roli myśliwskiej rezydencji książąt elektorów.

Architektura

   Głównym elementem zamku był ceglany dom na planie prostokąta o wymiarach 14,5 x 22 metry. Był to budynek trójkondygancyjny i podpiwniczony, oskarpowany w narożnikach ukośnie usytuowanymi, uskokowymi przyporami. Wewnątrz kondygnacje pierwotnie oddzielały drewniane stropy. Tradycyjnie dla zamków krzyżackich (i szerzej średniowiecznych  budowli mieszkalno – obronnych) przyziemie zapewne pełniło funkcje gospodarcze, pierwsze piętro reprezentacyjne i mieszkalne, a najwyższe obronno – magazynowe. Budynek otaczały obwarowania poprzedzone fosą. Przedzamcze położone było od zachodu.

Stan obecny

   Do dnia dzisiejszego zachował się średniowieczny dom główny z przyporami i renesansowymi szczytami, które zastąpiły gotyckie w XVI wieku. Przez wiele lat opuszczony i niszczejący, w 2011 roku został wyremontowany, a także otoczony współczesną zabudową rekreacyjną. Obecnie mieści się w nim hotel.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Garniec M., Garniec-Jackiewicz M.,  Zamki państwa krzyżackiego w dawnych Prusach, Olsztyn 2006.
Leksykon zamków w Polsce, red. L.Kajzer, Warszawa 2003.