Gdańsk – kościół św Brygidy

Historia

   Od 1350 roku na Starym Mieście gdańskim istniała kaplica pokutnic pod wezwaniem św. Marii Magdaleny. Składała się z dwóch kondygnacji, wieży schodowej i wejścia od strony wschodniej. W 1374 roku w Gdańsku, w drodze z Rzymu do Vadsteny w Szwecji, zatrzymał się kondukt żałobny z doczesnymi szczątkami świętej Brygidy Szwedzkiej. Sarkofag z relikwiami umieszczono najpierw w kościele Mariackim, a następnie przeniesiono do kaplicy pokutnic. Przechowywane relikwie zapoczątkowały wielki kult św. Brygidy, który zaowocował powstaniem w 1394 roku zakonu i budową w 1396 roku nawy głównej kościoła. Stykała się ona wschodnią ścianą z  kaplicą Marii Magdaleny. Zabudowania klasztorne usytuowane zostały między ścianą północną kościoła a kanałem Raduni. W części wschodniej zamieszkały Siostry Brygitki a w części zachodniej Ojcowie Brygidianie.
   Drugi etap budowy kościoła, czyli wzniesienie nawy północnej, ukończono około 1416 roku. W tym czasie wyburzona została pierwotna ściana zewnętrzna nawy głównej i na jej miejscu ustawiono rząd filarów. W ścianie nowo wybudowanej nawy wkomponowano obejście dla zakonnic będące charakterystycznym elementem architektonicznym kościołów zakonu brygidek. Usunięto także ścianę zachodnią kaplicy Marii Magdaleny tworząc łuk tęczowy. W roku 1512 wzniesiono nawę południową z rzędem wysokich okien oraz wejściem od strony południowej i zachodniej. Wraz z dobudowywaniem kolejnych naw wzniesiono także prezbiterium oraz zakrystię.
   Ostatnie znaczące zmiany w sylwetce kościoła św. Brygidy przeniósł wiek XVII i XVIII. W roku 1673 w narożniku południowo – wschodnim kościoła wzniesiono wieżę dzwonniczą. Z powodu sekularyzacji zakonu budynki klasztorne poddano rozbiórce w XIX wieku. W 1945 roku, a więc już po wyzwoleniu miasta, wskutek dewastacji dokonanej przez wojska sowieckie, kościół św. Brygidy został poważnie uszkodzony.

Architektura

  Jest to budowla gotycka, złożona z trójnawowego, halowego korpusu o sześciu przęsłach, z płytkimi kapicami od północy i południa, między przyporami wewnętrznymi. Prezbiterium jest prostokątne, trójprzęsłowe, z zakrystią od północy. Umiejscowione zostało nietypowo od zachodu, co było zgodne ze wskazaniami św. Brygidy. Prezbiterium na zewnątrz opięte jest przyporami, w korpusie zostały one wciągnięte do wnętrza. Prezbiterium i poszczególne nawy korpusu nakryte są osobnymi dachami dwuspadowymi. Wnętrze oświetlają duże okna ostrołukowe, czterodzielne. W korpusie znajdują się sklepienia o motywie gwiazd ośmioramiennych, wsparte na ośmiobocznych filarach międzynawowych. Prezbiterium posiada sklepienia kryształowe. Większość zabytkowego wyposażenia świątyni pochłonęły pożary.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Strona internetowa wikipedia.org, Bazylika św. Brygidy w Gdańsku.